Përkthimi: deri ku mund të shkojmë?

Nga Valbona Nathanaili

Debati për lirinë që duhet të ketë një përkthyes, kur është në procesin e zhvendosjes së një vepre nga gjuha origjinale në gjuhën e tij, mbetet gjithnjë i hapur. Në përgjithësi, specialistët e fushës – dhe këtu kam parasysh, kryesisht, redaktorët që merren me tekstet e përkthyer – janë partizanë të të qëndruarit sa më besnik të tekstit origjinal. Për ta, çdo fjalë e shtuar apo fjali e ndryshuar është ‘të fusësh diçka nga vetja’, thënë shpesh me konotacion negativ, pse jo, edhe referuar mungesë profesionalizmi! Ndërsa lexuesi kërkon të ketë në dorë një tekst, që edhe pse i përkthyer, të reflektojë gjithçka ai pret nga një vepër e mirë. Më poshtë është shkëputur një pjesë nga një prej kryeveprave të Shakespeare, Hamleti, në të dyja gjuhët, anglisht dhe shqip, përpara dhe pas zhvendosjes nga Mjeshtri i Madh Fan S. Noli. Bëhet fjalë për përshëndetjet që Hamleti shkëmben me dy miq të tij, Rozenkrancin dhe Gildensternin, që kanë ardhur për vizitë në oborrin danez.

Varianti shqip gjendet në veprën “Jul Cezari, Hamleti, Makbethi, Otelloja”. Autor: Uiliam Shekspir. Përkthyes: Fan S. Noli. Shtëpia Botuese “Naim Frashëri”, Tiranë, 1982 (f. 287, 289). Varianti anglisht është e thjeshtë të gjendet në ueb. Gjykimi i lihet lexuesit!

Hamleti (anglisht)

  • “My excellent good friends! How dost thou, Guildenstern? Ah,
  • Rosencrantz! Good lads, how do you both?
  • … what have you,
  • My good friends, deserved at the hands of fortune
  • That she sends you to prison hither?”

Hamleti (shqip)

  • “Të mirë dhe të dashur miq të mi! Si je, Gildenstern?
  • Ah, Rozenkranc! Të dashur shokë, si më jeni?
  • … Ç’i keni bërë fatbardhësisë, miq të dashur, që
  • Ju dërgoi në këtë burg?”

Pyetja e habit Gildensternin, i cili e pyet Hamletin se çfarë kupton me “burg” (në këta dialogë nuk ka ndryshime të qenësishme):

Gildensterni (shqip): “Burg, Imzot?” / Hamleti (shqip):  “Danimarka është një burg.”

Rozenkranci qesh dhe i përgjigjet, se nëse kjo është e vërtetë, atëherë “është burg e tërë bota”.

Vazhdimi i dialogut:

Hamleti (anglisht)

  • “A goodly one, in which there are many confines, wards and dungeons, Denmark being one of the worst.”

Hamleti (shqip)

  •  “Burg i vërtetë, në të cilin ka shumë qelira, vrima dhe bodrume, dhe Danimarka është një nga më të ligat.”

Por Rozenkranci deklaron: “S’jemi n’atë mendje, imzot!” Përgjigja e Hamletit:

Hamleti (anglisht)

  • “Tis  none  to  you  for  there  is  nothing  either good or bad, but thinking makes it so: to me it is a prison.”

Hamleti (shqip)

  • “Ahere, s’është burg për ju; se s’ka as të mirë, as të ligë, po mendja na i bën ashtu. Për mua është burg.”
0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published.