who’s who Lazër Shanto

Nga Visar Zhiti

Lazër Shanto u lind në Shkodër, më 2 shtator 1892. U shkollua në kolegjin Saverian dhe në Seminarin papnor në Shkodër me pedagog Ndre Mjedën e etër të tjerë jezuitë. Përvetësoi latinishten, greqishten e vjetër e italishten. Është shqiptari i parë që njeh shkëlqyeshëm gjuhën esperanto. Pasi kreu studimet e larta teologjike në Universitetin e Insbrukut, shërbeu si famullitar në Pulaj, Beltojë, Velipojë, Rrjoll, Sheldî.

Sa të bukur janë qytetet nëpër Europë, por qielli tek ne është madhështor, ka shumë dramë… – deklaronte Shanto.

Përkthente! Botimet e para i bëri te “Lajmtari i zemrës s’Jezu Krishtit”, “Kalendari i veprës pijore” etj.

Nxori “Për natë kazanash”, një përmbledhje me lojëra, kashë-e-lasha e proverba. Bashkëpunoi me Anton Harapin për “Ora e Maleve”, ku spikati dhe si poet satirik, me një gjuhë të gjallë e argëtuese. Por ai dinte të ishte dhe epik e me alegorira.

Do të shkëlqente si orator. Shkrimi për Luigj Gurakuqin ose Fjala e tij në funeralin e Avni Rustemit do të trondisnin shpirtrat. Ashtu i veshur me të zeza, me ballin e gjerë e sy të butë, por gjithë vendosmëri, vazhdimisht kërkonte të bënte… por e kapën dhe e burgosën si organizator në Revolucionin e Qershorit të 1924-ës. Mbas disa muajsh u fal nga qeveria e Zogut dhe u largua për në Jugosllavi, nga ku vazhdonte të dërgonte shkrime.

Në veprën e tij shpaloset natyrshëm estetika me prirjet e saj letrare të fillimit të shekullit XX, si ajo franceze e gjermane, kurse në poezi është leopardian.

Iku në Vjenë e më pas famullitar i fshatit Bienne, ku predikoi gjermanisht, dhe në La Motte te kantonit Vaud, në frëngjisht. Por gjithnjë ajo buzëqeshja e tij e mirë. Mbi supe ndiente hijen e maleve të veta. Kishte etje për fjalën shqipe dhe përkthente Vilhelm Telin e Faustin dhe çonte pjesë të tyre në shtypin shqiptar.

Pasi Shqipëria u pushtua nga Italia, ashtu si shumë mërgimtarë të tjerë, edhe Lazër Shantoja u kthye në atdhe. Në vendlindje iu bë një pritje tepër e ngrohtë. Teksa endej rrugëve me kalldrëm të qytetit, hapat sikur merrnin tjetër porosi nga toka…

U bë drejtor i shoqërisë Letrare “Dante Aligieri”.

Më 1941 bashkë me Ernest Koliqin, Mustafa Krujën, Zef Valentinin, Karl Gurakuqin, Xhevat Korçën (që do të dënoheshin më pas të gjithë nga regjimi që do të vinte), themeluan në Tiranë Institutin e Studimeve Shqiptare.

Pas kapitullimit të Italisë, më shtator 1943, u mor veç me përkthime të veprave të mëdha, por e trondiste lufta vëllavrasëse që kishte filluar në Shqipëri. Në janar të vitit 1945 e arrestuan forcat partizane, e zbritën të lidhur. Filluan torturat. Mes rënkimesh, u tha me zë të mekur: …e kam dijtë me kohë se komunistët janë veç trathtarë!…

Buzëqeshja e tij e çiltër ra bashkë me dhëmbët mbi dyshemenë e përgjakur.

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published.