Veritas. Kolegji Harvard dhe përvoja amerikane Autor Andrew Schlesinger

Veritas. Kolegji Harvard dhe përvoja amerikane Autor Andrew Schlesinger

Libri gjendet në shqip në përkthimin e Elona Kana, Lorena Robo, Nermin Aga

Redaktor Zimo Krutaj ISBN 978-99956-19-73-2

UFO Press, Tiranë, 2011 Çmimi 600 lekë

Kush është e mira e arsimit? Arsimi formon burra të mirë dhe burrat e mirë veprojnë fisnikërisht. Platon

Në mesin e shekullit të nëntëmbëdhjetë, Universiteti i Harvardi bëri të vetën moton Veritas (e vërteta), duke e perceptuar misionin e kolegjit në kërkim të njohurive të reja si një mënyrë për të qenë më afër Zotit. Imperativët e veritas janë të qenit i hapur, liria në mendim, përplasja e mendimeve të kundërta, zgjidhja e tyre, thënia e të vërtetës. Në librin e tij Veritas, Andrew Schlesinger na paraqet historinë e Harvardit përmes konflikteve që lindën ndërmjet forcave të veritas dhe forcave që pengonin të vërtetën – sektarizmi, aristokracia, racizmi, etnocentrizmi, ekstremizmi … Gjithë libri ngrihet mbi bazën e këtyre konflikteve, për të na dhënë një histori të mrekullueshme, tërheqëse, të Kolegjit Harvard si një Institucion Amerikan.

Nga kapitulli në kapitull do të gjeni veprimet dhe vendimet më të rëndësishme të lidershipit të tij që kanë bërë epokë e i kanë dhënë fizionominë kolegjit, nga kohët puritane e deri në ditët tona. Në libër do të shihni se si ka ndryshuar Harvardi, si është rritur vit pas viti, falë angazhimit ndaj veritas, që e detyroi institucionin të përballej me të renë në fushën e dijes. Burrat dhe gratë që i dhanë emër Harvardit e bënë këtë Harvard që kemi sot ishin shkrimtarë, fetarë, gazetarë, historianë, korrespodentë, filozofë, diplomatë, ministra, presidentë. Historia e Harvardit është historia e një universiteti ku secili do të dëshironte të studionte.

PËRMBAJTJA

Kolegji në periudhën  e kishës puritane Kolegji themelohet si një shtyllë e shoqërisë së re. Të diplomuarit e Harvard-it implikohen në gjyqet e shtrigave të Salemit. Dinastia Mathers përpiqet të marrë pushtetin në kolegj. / Një lindje e re? Një shpërthim i papritur i entuziazmit fetar trondit Kolegjin dhe shkollarët e mbushur me ndenja faji nisin të shqetësohen për shpirtrat e tyre. Tutori Flynt ruan kontrollin. Kolegji nuk e pranon ekstremizmin fetar. / Kohë revolucionare Kolegji ndahet me Kurorën britanike. Mendjet e shkollarëve zhurmëmëdhenj përqendrohen në betejën e Lexington-it dhe Concord-it. John Hancock-u mashtron korporatën për njëzet vjet. / Harvard-i dhe kombi i riKolegji ofendon kalvinistët duke zgjedhur një unitarian si profesor të fesë. Udhëheqja e qetë e presidentit Kirkland përmirëson reputacionin e Harvard-it. Edward Everett-i është një nxënës i shkëlqyer. / Presidenti Quincy takon presidentin Jackson Josiah Quincy tregohet i ashpër me studentët zhurmëmëdhenj dhe i jep një titull honorifik shumë të diskutueshëm presidentit Andrew Jackson, burrit të egër të Tennessee-t. / Harvard-i dhe lufta kundër skllavërisë Ish-studentë të Harvard-it u bënë pjesë e drejtimit të kauzës antiskllavëri, megjithëse simpatitë jugore ishin të forta gjatë viteve 1850 në oborr. Përtej kësaj, lufta nxori në pah anën më të mirë të burrave të Harvard-it. / Harvard-i i presidentit Eliot Charles W. Eliot-i transformon universitetin. Kolegji pranon zezakë. Roosevelt-ët ndjekin Harvard-in. Themelohet Kolegji Radcliffe. Hiqet futbolli. / Harvard-i dhe njerëzit e jashtëm Presidenti Abbott Lawrence Lowell tregon mungesë respekti ndaj çifutëve, zezakëve, grave dhe homoseksualëve. / Harvard-i kundër totalitarëve Presientët James Conant dhe Franklin Roosvelt luftojnë izolacionistët dhe nazistët dhe ndërtojnë bombën atomike. JFK shkon në Harvard. Lufta e Ftohtë sjell McCarthyism-in. / I fundmi “Rebelim i madh” Presidenti Nathan Pussey bën thirrje për një rizgjim fetar, tallet me akronimet  e tmerrshme: JFK, LSD, ROTC, SDS; vuan poshtërimin. / Transformimi i racës dhe gjinisë Harvard-i dhe Radcliffe krijojnë marrëdhënie. Homoseksualët dalin hapur. Universiteti përqafon botën multikulturore, ndërsa shton shuma të jashtëzakonshme parash. / Universiteti i së ardhmes   Presidenti Lawrence Summers vë bast për jetën sipas shkencës, lufton qeverinë federale për kërkimet e qelizës-rrënjë, pret përfitime globale, ndërsa i qëndron besnik Veritas.

Pjesë nga parathënia 

Kushte të domosdoshme të Veritas janë sinqeriteti, liria e mendimit, përplasja e mendimeve, vendosmëria, thënia e së vërtetës. “Ku ka shumë dëshirë për të mësuar, aty domosdoshmërisht do të ketë shumë debate, shkrime e opinione; mendimi për njeriun e mirë është veçse njohje në zhvillim”, shkroi John Milton-i në Areopagitica, cituar nga presidenti Neil Rudenstine. Mendimet e studentëve drejtojnë Veritas. Çdo katër vjet është një gjeneratë e re, një faqe e pastër. Presioni për ndryshim përtërin vetveten. “Nëse ju pyesni kush është e mira e arsimit, përgjigja është e thjeshtë  – arsimi formon burra të mirë, dhe burrat e mirë veprojnë fisnikërisht,” ka vërejtur Platoni, sipas presidentit Derek Bok.

Pjesë nga libri 

Ceremonia e parë e diplomimit të kolegjit u mbajt në 23 shtator 1642, në hollin e gjerë të ndërtesës prej druri me dy magazinat dhe kullën e vet, e menduar prej një pjese si “shumë e bukur për një vend të egër dhe, sidoqoftë, për perceptimin e të tjerëve, shumë e rëndomtë për një kolegj”. Aty pati fjalime në latinisht dhe greqisht, një “analizë hebraike gramatike, logjike dhe retorike” e Psalmeve, një diskutim latin, dhe një darkë të madhe. Titulli i “diplomuar” (Bachelor of Arts) iu dha nëntë djemve të rinj “shpresëdhënës”. Brenda pak vitesh, Dunster-i arriti të siguronte njohjen e diplomave të Harvard-it nga universitetet në Angli. Ai e shihte Harvard-in si një institucion global, që tërhiqte studentë nga “kolonitë, territore dhe vende të tjera, qoftë të Anglisë vetë ose të tjerëve.” Kolegji ishte një fanar i mbretërisë “së dukshme”, ku studentët “instruktoheshin thjesht dhe nxiteshin seriozisht … për të vendosur Krishtin në bazë, si themeli i vetëm i gjithë dijes dhe mësimit të shëndetshëm”.

Pjesë nga libri 

Më 1879, një komitet zonjushash që formuan një shoqëri për “Arsimimin Privat Kolegjial të Femrave”,  morën me qira disa dhoma në një shtëpi të vogël gri në Appian Way. Me aprovimin e Eliot-it u organizua që disa prej profesorëve t’ua përsërisnin leksionet e tyre një grupi zonjushash të reja, të cilat kishin kaluar provimet. 27 femra ndoqën ‘Harvard Annex-in‘ atë vjeshtë; 15 vjet më vonë numri i tyre arriti në dyqind dhe 69 profesorë të Harvard-it  u jepnin mësim. ‘The Annex‘ u riemërua në 1894 si Kolegji Radcliff, sipas emrit të mirëbërëses së parë të Harvardit, Ann Radcliffe, e cila më 1643 dhuroi 100£. Zonja Elizabeth Cary Agassiz ishte presidentja e parë e Radcliffe-it. Një komitet fakulteti, më 1897, i konsideroi standardet e pranimit, arsimimit dhe provimeve në Radcliffe të njëjta me ato të Harvard-it, në të gjitha aspektet (Kolegji për femra në Mount Holyoke u themelua më 1837, të njëjtin vit që Oberlin-i pranoi femra. Vassar u themelua më 1865; Smith dhe Wellesley më 1875.)

Andrew Schlesinger ka mbaruar Harvardin, klasa 1970, diplomuar me magna cum laude. Paraardhësit e tij kanë qenë profesorë historie në harvard. Schlesinger është shkrimtar e producent dhe ka shkruar një sërë dokumentarësh për shumë televizione si ABC, PBC, CNN; është nderuar me dy çmime Emmy, si dhe me çmimet Writers Guild dhe Christopher.

Senator Edward M. Kennedy

“Në kuptimin e plotë të fjalës, Harvard dhe Amerika janë rritur së bashku. Libri i mrekullueshëm i Andrew Schlesinger ecën në gjurmët e një historie të shkëlqyer, ndjek evoluimin e saj dhe na i paraqet të ndërthurura shumë bukur. Historia e trajtuar i bën apel jo vetëm komunitetit të Harvardit, sepse është një paraqitje e jashtëzakonshme e tërë përvojës amerikane.”

Douglas Brinkley

Është e pamundur të shkruash ose mendosh rreth historisë së ShBA, pa marrë në konsideratë rolin jashtëzakonisht të madh që ka luajtur Universiteti i Harvardit në modelimin e qeverive dhe të kulturës sonë. Me Veritas, gazetari Andrew Schlesinger shkëlqen me dritën e një historiani dhe të frymëzon me kulturën e përsosur, gjuhën profesionale dhe mprehtësinë analitike.

Sipas Huffington Post

 Andrew Schlesinger is the author of Veritas: Harvard College and the American Experience and co-editor with his brother Stephen of Journals: 1952–2000 by Arthur M. Schlesinger, Jr. In 1980, he joined ABC News in its documentary division, where his film scripts won two Emmy awards and a Writers Guild Award. He lives in Cambridge, Massachusetts.

Foto kryesore:Kopertina e botimit në gjuhën shqipe

Foto e dytë: Autori i librit, Andrew Schlesinger

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published.