Pse akoma anglisht? Nga Valbona Nathanaili

Pse akoma anglisht?

Nga Valbona Nathanaili

Deri në fillim të viteve ‘990 misioni i shkollës në sistemin arsimor parauniversitar shqiptar ishte formuluar për të qenë i suksesshëm vetëm brenda një shtrirjeje gjeografike të kufizuar: vetëm në territorin e Shqipërisë. Pothuaj 100% e të diplomuarve në përfundim të këtij cikli shkollimi përgatiteshin, ose për të vazhduar studimet e larta në universitetet që gjendeshin brenda kufijve kombëtarë, ose për të qenë pjesë e forcës së punës që jetonte e punonte në qytetet a fshatrat e po këtij territori. Përgatitja me një platformë të tillë fillonte që në vitet e para të edukimit dhe gjente zbatim me mbarimin e ciklit të studimeve: ishe nga Tirana dhe duhej të mësoje fëmijët e Mirditës apo ishe nga Puka dhe duhej të punoje për hidrocentralin e Sarandës. Në një përmbledhje shumë konçize, të dyja rastet përmblidheshin në formulën “Ku ka nevojë atdheu!” Me apo pa dashje, me apo pa vetëdije, problemet e hapjes së individit dhe të përshtatjes së tij ndaj traditave a zakoneve të zonave të ndryshme të vendit ishin pjesë e realitetit të përditshëm. Sigurisht sa e aftë ishte shkolla dhe sistemi arsimor i asaj kohe t’i përgatiste bijtë e vet për këto sfida kërkon hulumtime të shumta.

Hapja e Shqipërisë ndaj botës dhe e botës ndaj nesh shtroi nevojën e një filozofie të re shkollimi, ose e thënë në pak fjalë konceptimin e një misioni të ri të shkollës, në gjendje të kapërcente kufizimet e hartimit vetëm për një shtrirje gjeografike të caktuar e të mbyllur. Të parët që trokitën në dyert e shkollave me kërkesën për një shkollim më formues, modern e global, ishin prindërit. Për shumë prej tyre, shkollimi në universitetet shtetërore shqiptare apo punësimi në kompanitë lokale të fëmijëve të tyre nuk ishte më arritja më e madhe. Këta përbënin atë pjesë që planifikonte t’i arsimonte fëmijët e tyre për studime jashtë vendit dhe që ushtronin presion të vazhdueshëm për reformimin e shkollimit, me një theks të veçantë në mësimin rrjedhshëm të të paktën një gjuhe të huaj, një fenomen sa shqiptar ashtu edhe botëror. Shqetësimi ynë është nëse sot, në erën globale, kur kufijtë gjeografikë të studimit apo punësimit shkojnë në Europë e Amerikë dhe më tej, në Kinë e Indi, duhet të vazhdojmë të mësojmë anglisht, apo ka ardhur koha ta zëvendësojmë këtë gjuhë me një tjetër!

Pse akoma anglisht?

Sot në botë fliten afro 6900 gjuhë të ndryshme. Gjuha që flitet nga më shumë njerëz në të gjithë botën është gjuha mandarin (kinezçe): kjo gjuhë flitet nga më shumë se një miliard njerëz. Në vend të dytë janë anglishtja, spanjishtja dhe hindishtja, me afro gjysmë miliard njerëz që e flasin secilën. Ndonëse numri i njerëzve që kërkojnë të mësojnë të flasin mandarin dhe spanjisht është gjithmonë në rritje, sipas British Council kjo situatë pritet të ndryshojë në dy dekadat në vijim: deri në fillim të viteve ‘2030 numri i njerëzve që do të flasin anglisht do të jetë në vend të parë, me afro 2 miliard, ose 30% të popullsisë së botës, ose 5 herë më shumë se numri i njerëzve që e kanë anglishten si gjuhë amtare.

Arsyet që rrjeshtohen janë të shumta. Së pari, mënyra dhe niveli i jetesës të cilat admirohen nga një numër i madh njerëzish. Së dyti, fakti që gjuha e shkencës, e biznesit dhe e teknologjisë është anglishtja. Së treti, universitetet më të mira në shkallë botërore gjenden në vendet anglishtfolëse: nga 100 universitetet më të mira në shkallë botërore, 83 për qind gjenden në ShBA, Angli, Kanada dhe Australi dhe vetëm 2 janë në Kinë e po aq në Japoni. Më 2007, sipas një raporti të UNESCO-s, ShBA shpenzonin 9600 dollarë në vit për student, kundrejt Indisë, për shembull, me vetëm 400 dollarë në vit për student. Mbarimi i studimeve në një universitet të mirë, do të thotë siguri në tregun e punës dhe, sigurisht, edhe të ardhura më të mira.

Për arsyet e mësipërme, jo vetëm tek ne, por në pjesën më të madhe të botës, mësimi i anglishtes si gjuhë e huaj kryesore në shkollat e ciklit parauniversitar është në vëmendje të politikëbërësve. Në shumë prej tyre, për të pasur një formim sa më të plotë, kurrikula plotësohet me historinë dhe letërsinë e vendeve anglishtfolëse dhe, sigurisht, me investime të shumta në para, njerëz e programe për të siguruar një performancë sa më të mirë akademike. Nëse bëjmë një histori shumë fragmentare të reformimit të shkollës në vendin tonë sa i takon mësimit të anglishtes, ajo lidhet kryesisht me uljen e moshës së fillimit të mësimit të saj, duke ruajtur pak a shumë po ato orë mësimi/javë. Nga ana tjetër, mësuesit që e japin mësim anglishten përgjithësisht e kanë mësuar anglishten vetë si një gjuhë të huaj dhe, në rastin më të keq, mund të kenë mbaruar për gjeografi e japin anglisht. Për më tepër, nuk mund të flitet për programe të rregullt shkëmbimi ndërmjet shkollave tona me ato në vendet anglishtfolëse me synim sigurimin jo vetëm të përvetësimit më të mirë të gjuhës, por edhe të zgjerimit të përvojës së jetuar, shoqëruar me një rritje të ndërgjegjësimit ndaj kulturave të tjera apo nevojës për të pranuar e mirëpritur diversitetin. Panorama bëhet akoma më e zymtë për gjuhën e huaj të dytë dhe akoma më e zymtë për mësimin e të dyja gjuhëve të huaja në fshatra apo qytete të largëta të vendit. Rrjedhojë është se përsëri, si kur fillonte mësimi i anglishtes në klasë të pestë, ashtu edhe tani që fillon në klasë të dytë apo të tretë, në mbarim të ciklit të plotë parauniversitar nxënësit tanë që kanë ndjekur shkollat publike, sipas kësaj kurrikule ekzistuese dhe këtyre instrumenteve, në përgjithësi, nuk e flasin anglishten rrjedhshëm. Pra, në këta 20 vitet e fundit, ndonëse kemi folur, investuar e promovuar mësimin e anglishtes, në shkollat publike përsëri ka shumë për të bërë.

Fillimi i mësimit të një gjuhe tjetër në vend të anglishtes apo krahas saj, që të shndërrohet në realitet, nëse ecim përsëri me këto reforma dhe fonde, kërkon kohë të zbatohet, sikundër skema efikase që t’u përgjigjen kërkesave specifike. Nuk besoj se është e përshtatshme, nisur nga arsytetimet e mësipërme por jo vetëm, që gjuha mandarin të mësohet në të gjitha shkollat e nivelit parauniversitar. Sigurisht, duke lënë mënjanë kulturën e jashtëzakonshme kineze, akoma nuk kemi lluksin që të ëndërrojmë për një realitet të tillë. Që një fëmijë shqiptar të regjistrohet në një nga dy universitetet më të mira kineze, i duhet të konkurrojë me bashkëmoshatarët e tij kinezë dhe sigurisht, shancet janë pothuaj të papërfillshme, pasi për vetë të rinjtë kinezët janë shumë të vogla, nisur nga popullsia shumë e madhe dhe konkurrenca e jashtëzakonshme. Rasti tjetër, gjithmonë me doza të larta hipotetike, është që një i ri i diplomuar në një universitet shqiptar dhe që në shkollë të mesme ka “mësuar” gjuhën mandarin, të kërkojë të punësohet në një kompani të madhe kineze! Ja vlen që për dy a tre, sikundër edhe për disa, të bëjmë investime kolosale dhe të nxjerrim “kinezë analfabetë”?

Për të qenë më të qetë në vazhdimin e arsyetimeve, janë dy shembuj nga dëshira për shkollim ndryshe në Kinë dhe Kore, në përgjigje të nevojës për të mësuar anglishten rrjedhshëm.

Dy shembuj nga Kina dhe Korea

Kinë. Në vitin 2007, në Shkollën Amerikane (parauniversitare) të Shanghait studionin afro 3000 nxënës, nga të cilët fëmijët kinezë (ata me dy nënshtetësi) përbënin një numër të konsiderueshëm. Sipas prindërve të tyre, një nga mënyrat më të mira të regjistrimit të fëmijës në një universitet amerikan është njohja rrjedhshëm e anglishtes dhe mësimi i anglishtes në një shkollë të huaj me emër është rruga më e mirë.

Kore.  mund të sillen  si shembuj, njëlloj sikundër edhe  dëshira e prindërve për ti edukuar në  shkolla të huaja që gjenden në  vendin e lindjes por me tarifa shumë të larta. të gjithë botën gjen prindër që kërkojnë të çojnë  fëmijët “jashtë” me një theks të veçantë për studime në universitet anglishtfolëse.

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published.