Atdheu si Dasanta H. Rrëfime dhe refleksione Autor Vladimir Myrtezai

Atdheu si Dasanta H. Rrëfime dhe refleksione Autor Vladimir Myrtezai

Botim i UET Press, 444 faqe, çmimi 1000 lekë, ISBN 978-9928-190-79-6. Tiranë, korrik 2016.

Disa fjalë për hyrje nga autori 

Ky është rrëfimi i një njeriu, që e kundroi kohën si shans në postimet dhe arratisjet e fantazisë, duke besuar se do ishte një dëshmitar me vlerë, ku herë si objekt dhe herë ndërsjelltazi do ishte brenda ngjarjes në mënyrë fatale, me besimin se po e jetonte botën si ëndërrimtar. Por jo nga ata ëndërrimtarë të fortë, që vijnë e ndryshojnë botën në lidhje me vlerën për ta jetuar atë përmes cilësisë; një ndërgjegje e ngarkuar me përgjegjësinë që e merr realitetin si shkas të veprës së tij. Një njeri që nuk kish lidhje me punën, rregullin, ligjet, hierarkitë, as me pemën e familjes; por si një formë, shtjellë e mbarsur me fotografimin e kohës, që më shumë se e mësuar është një e dhënë natyrale e stampuar de facto. Ky njeri mendon se e ka sjellë fati në atdheun e tij (zonë e frymë krijuese) si pasqyrë të kundër-kohës, për të rrëfyer e artikuluar në mos veten, shoqërinë. Për fat, në “atdheun” jo shumë të rregulluar në strukturë, po të dekontraktuar në ngërçe historie (si forma zhvillimi), që si e tillë iu afrua ta jetonte me vëmendjen më absolute që meriton një jetë njerëzore! Nëse ky personazh i rrëfyer do ishte një bimë, me patjetër do mbinte rrëzë një sqolli ku lahen enët dhe qarkullojnë ujëra. Një njeri që kur haste në realitete arti i dukej sikur i kishte jetuar më parë; dhe, në të kundërt, kur hynte në soditjen e gjallë të natyrës, i shëmbëllehej vetja sikur po panoramonte një vepër arti live. Për fat, ky njeri e ndjen veten të ambalazhuar nga koha e tij, si një mundësi unike për të lëvizur brenda një lënde të fshehtë e të kodifikuar me hapje konkave për nga mbyllja dhe fshehtësia e hershme për t’u shndërruar, më pas, kah koniciteti, kah hapja e danguar si njollë drejt së panjohurës nesër. Një shenjë ndërgjegjeje si një zonë e kulluar dhe e paprekur nga të gjallët, por e projektuar më vonë po për ta. Ky realitet i dyfishtë i ngjan dhe i puthitet çdo krijuesi që duket si i mbivendosur mes njerëzve, i panatyrshëm dhe në shumë pika pamjeje herë naiv, herë demode e jashtë kohe, e herë si përjashtim i të dyjave në një padallueshmëri në rrafsh krejt të ulët në shestim. Por të gjitha zerohen nëse ky frymor nuk do shfaqë natyralitetin e tij, formën e hapur për t’u shprehur me zë jo të lartë, por e zezë në të bardhë, për të dëshmuar kësisoj atdheun e tij parak: artin, apo formën iluzive (ku nuk i jepte llogari kurrkujt), për të cilin u investua jo si zgjidhje e çështjes, por si zgjedhje e saj; për të shënjuar në kohë në të gjitha trajtat e shquara që i afroi fati i të qenit i pranishëm. Ky njeri e bën këtë gjë, pasi nuk ka mundësi të tjera veç këtij fakti dhe një mundësie natyrale për të vrojtuar e qenë mes jetës. Sërish me ndrojtje e në një mundësi të pamundur për të jetuar një përvojë krejt tjetër në lloj: pamundësinë si projektim i tij për të jetuar, për shembull, një dimension të humbur e të pafat – luftën. Gjërat e mëdha të rrisin, të voglat të shtojnë kureshtjen, ndërsa arti të zhvendos herë nga njëra e herë nga tjetra.

Përmbajtja 

Të dielat / Shtëpia kazermë / Marrëzi në zheg / Ambalazhet e Bar Lux / Sallahane / Dy kohët e Migjen Prespës / Fotografi e zmadhuar Dekalogu si paradhomë / Dashuria në formën e kapotës  / Bores / Kthina në muzg / Sirtarët / Dhomat e mendjes / Dekori / Koleksionisti / Dushanka / Liceu / Hëna mbi komo / Fast-food, ose lëçitje urbane / Sanella / Shkrimtarët / Barok – Roksana D / Postritual / Tatoci / Sehirxhinjtë, pasqyra përkundër / Sqetullat e natës / Jeta si festë / Dekorata / Dashuria e parë / Tallava / Troku i zhurmave nën asfalt / Sarhoshi / Ajër me kusht / Parajsë dhe bunker / Parfumi / Esma / Take it easy! / Takimi në vilën Guy Savoy / Vagonë të harruar pa stacion / Dyrrotaku kontrapedal / Atdheu si Dasanta H. / “Tokio” / Pika shiu dhe arna / Fuga në ajër / Xhixha / Trishtimi për Hurmanë / Erë mbi shkurre / Simbiozë nga anonimati / I vetmuari / Kuqo / Njolla mbi tavolinë / Viki

HËNA MBI KOMO (pjesë nga libri, f. 153)

Orana Hyka përsillej si somnambul netëve të zgjatura, e zbrujtur nga pagjumësia e dallgëzimi rrethor i orendive të zakonta përreth. Një dialog i heshtur tashmë, një rit i përsëritur.
Dalëngadalë po i dorëzohej këtij lloj fataliteti për të qenë më së shumti një përsëritje e sendeve relikte që bashkëjetonin me të, në pagjumësi stoike e të tretur gjatë, si refleks i netëve të pafundme; një grua e vetmuar, jo e zakontë, më së shumti në terr e në dritëhije. E trembnin deri në neveri mëngjeset dhe normaliteti i njerëzve të robotizuar ngakërkesat e ethshme të sistemit ku jetonte dhe përzgjedhja e luftës së përditshme për të mbijetuar. Zhytej në anonimatin e asgjësë, për t’u tretur si pa kuptim e arsye nga ditët normale. Zgjedhja e saj për të qenë pjesë e jetës nuk mund të ishte e ngjashme me ca krijesa si të mbijetuara e të barabitura në një front mediokër e super të zakonshëm, që i kish sjellë në derë fati dhe ndërrimi i kampeve. Orana Hyka ishte një tjetër prerje, e vetëpërjashtuar nga luftërat që fatalisht do vetëkryhej në ciklin e saj, si një pemë, ashtu e vetmuar e në sindromën e lartësuar të narcizmit të saj. Në fakt, e gjithë historia e Orana Hykës qëndronte kundruall një joshjeje që natyra ia kish falë butësisht, si epiqendrën e të gjitha ndërvarjeve që ajo do krijonte në ecejaket e buta e të mbyllura, si një femër klasi, e bollshme në mundësi për nga ndikimi.
Vërtitej natën e përzgjatur nën valët e reflekset e helmëta të televizorit, që sa vinte dhe më shumë po armiqësohej kategorikisht.
Nuk e kish dashur as dhe një herë këtë shkëlqim sipërfaqësor dhe ndërmjetësimin e të ashtuquajturës rehati e informacionit,
apo ndarje e kurioziteti të gatshëmkulturor, pasi vetë formimi i saj i takonte një udhëtimi krejt të brendshëm, të pa huazuar nga
ndikues të këqij e lojtarë të dukshëm mendjesh prodhuar enkas në avantskenë.
Nganjëherë stepej në gjëra themelore në qasjen ndaj objekteve klasike, duke dëgjuar muzikë të hershme e përsëritur diçka që kish të bënte me faktorë të largët dimensionesh madhore, diçka kapitale që ndjellte hapësirë shëtitëse; ndjesi të tendosura emocionesh të shtrira e të thella; ose provokonte pramje në paqe, diç më shumë se një kuriozitet i konsoliduar në vëmendjet e mëdha të gjindes së kultivuar. Aleatët e saj më të qëndrueshëm ishin të lexuarit ritual dhe disqet e vjetër muzikorë, ku humbiste me gjithsej dhe krejt e çliruar; një ajër i madh i afrohej si një fatalitet qenësor, si pa një mundësi të dytë zgjedhjeje. Orana Hyka ekzistonte në dëshirë si një pavëmendje e madhe dhe e anashkaluar. Ndihej e përzgjedhura e fatit të saj, si një histori kalamendëse që i ish dashur t’i jepte trajtë me fuqinë e një femre me peshë e prezencë, për të siguruar kësisoj ajrin e duhur si rezistencë karshi rastësive anarkike dhe ironisë së fatit; ose thjesht fatit, që i vinte krejt në të kundërt, si kompozim i
rastësishëm njerëzor, ndrequr me gabime.
Shtëpia e saj, ose më saktë dhoma e preferuar e ndenjes gjendej në katin e dytë. Ajo ishte hapësira më e vëzhguar, si bashkëshoqëruese e të gjithë kalvarit me ornamentet dhe veprat e artit në një shije të kërcyer e ekstravagante; duhma shungulluese jashtë këtij volumi tredimensionësh që i përplasej në ballë si një pllangëurie e drite, për të çarë këtë lloj terri, me të cilin bashkëjetonte. Ajo ndjehej simbolikisht xhevahiri i shndritshëm në sëndukun e vet të mugët, me ca atmosferë kohe, që shpërndahej në errësirë me gjendje përndritëse e inkandeshente. Nuk ishte veç një rast i dyshuar, si jashtë të zakonshmes, apo si një sindromë e zgjedhjes së hapësirës për t’u kryer në fatalitet rrethanash të ngarkuara, në një pezulli të zgjatur të asaj që e quajmë pritje të një rrethane të përputhur si shtegdalje.
Dërrmohej së qeshuri për ironitë fatale, sepse ashtu ngadalë kishte nisur të binte dakord me gjithë atë çfarë e rrethonte në formë pushtimi. Nga kulmet e pamjes njerëzore dhe llastimet e kohës në favor, kish rënë si padashur në një gropë ku i duhej ta merrte veten me të mirë, dhe të përpiqej ta justifikonte shpirtërisht boshin dhe gjendjen e ndezur, si një prani e domosdoshme që duhej dashur.
Për çudi, nuk ndjente trishtim. Ishte një dorëzim ndjenjash. Nënqeshi sërish dhe mendoi se si një rrethanë apo akt izolimi
mund të të zgjojë të tilla ndjenja periferike e të vetmuara, që rrënonin një kult të ri, si formë refraktare dhe e allasojtë, duke e
ngritur vetë heshtjen dhe meditimin në një armë apo mjet të ri komunikimi, të paorganizuar e si me humor të zvargur.
– Mundet… – pohoi me vete.
– Ka edhe kështu.
Orana Hyka zbriti në katin poshtë dhe iu dorëzua një dushi të ngrohtë, si për t’u pastruar për pak nga kllapitë e zgjatura. Për pak përhumbi në zgjedhjen e veshjeve intime dhe u zhyt në ujë, pa menduar më gjatë, duke i lënë vetes kohë. Nën ndjesinë e përditshme të ujit, që e prekte si një aleat stoik në ndarjen e kënaqësive të zgjatura. Një përditshmëri që prishej si ritual nga …

vijon …

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published.