SHQIPËRIA. Ankthi dhe ëndrra Autor Amik Kasoruho

VlTE TË HUMBUR: Antireformat

Autor Amik Kasoruho

Pjesë nga libri “SHQIPERIA. ANKTHI DHE ENDRRA”, Tiranë: UET Press.

Pikërisht atë vit që u shpall republika (1946) në Gorre, një fshat i varfër i krahinës se begatë të Lushnjës, Enver Hoxha u shpërndau fshatarëve tapitë e para të pronësisë mbi tokën. Po realizohej në Shqipëri ëndrra e gjithë bujqve, reforma agrare. Aq herë e premtuar që nga 1912-a, ajo nuk ishte zbatuar kurrë.

Gjatë luftës lëvizja për çlirim Kombëtar, partizanët, komunistët, të gjithë ata që luftonin, kishin gjetur strehë e bukë në shtëpitë e varfra të fshatarëve, të cilët patën qenë rezerva më kryesore në njerëz për formacionet partizane. Reforma agrare nuk ishte vetëm një akt njerëzor dhe shoqërisht i drejtë, por edhe njohja e kontributit të dhënë atdheut. Në një farë mënyre mund të thuhet se e kishin fituar vetë.

E paraqitur si pjesë e një programi më të gjerë (konfiskimi i fabrikave, për shembull) që u realizua me vonë, reforma agrare bënte pjesë në premtimet e dhëna gjatë luftës.

Por mbas fjalëve të bukura fshihej një mashtrim i ulët: vetëm një vit më vonë  nisën të ravijëzohen tiparet e një politike të re Në Krutje, gjithnjë në krahinën e Lushnjës, u krijua e para kooperativë bujqësore. Duke parafrazuar një të thënë të popullit do të mund të thuhej se ajo ngjarje ishte karkaleci i parë që paralajmëronte një invadim shkatërrues.

Mbas fabrikave u shtetëzuan ofiçinat e vogla, rrobaqepësitë artizanale, dyqanet e shitjes së manifakturës dhe pak më vonë të gjitha veprimtaritë private: këpucëtoret, libraritë, kinkaleritë, rrojtoret, dyqanet e shitjes se peshkut, bakallët, dyqanet e artikujve ushqimore. Sikur të mos ishte mjaft kaq, shteti vuri dorë edhe mbi klinikat mjekësore dhe dentare, mbi zyrat legale e noteriale, mbi shtëpitë botuese e mbi shtypshkronjat, mbi llixhat e mbi stabilimentet e plazhit, mbi shërbimet e autobusëve ndërqytetës (nuk kishte atëherë shërbim urban) dhe mbi të gjitha mjetet private të komunikacionit (duke përjashtuar vetëm biçikletat), mbi farmacitë e mbi kuvendet e murgeshave apo të murgjve, Puna arriti sa të rekuizoheshin edhe dylbitë apo makinat e shkrimit. Hija e mizërisë se karkalecave po errësonte gjithnjë e më shumë Shqipërinë.

Mbas eksperimentit të Krutjes, në mbarë vendin nisi një fushatë që synonte të impononte këtë formë pronësie mbi tokën. Praktikisht kooperativa bujqësore, kopje e kolkozeve sovjetike, i hiqte fshatarit çdo formë të drejte të njëmendët mbi tokën e mbi prodhimet e saj dhe e radhiste në kategorinë e mëditësve të një shteti që ishte latifondisti i vetëm, i pakundërshtueshëm dhe i pamëshirshëm.

Fushata e kolektivizimit pati një zhvillim të mëtejshëm: mbi tokën dhe mbi prodhimet e saj u caktuan tatime në natyrë për t’iu paguar shtetit, pa marrë parasysh llojet e prodhimeve të ngastrës së veçantë që tatohej. Për shembull nëse një fshatar kishte mbjelle grurë, duhej të dorëzonte jo vetëm një pjesë të të korrave por edhe prodhime që nuk ishin fryt i copëzës «se tij» të tokës, si vezë, mish, lesh e vaj, pavarësisht nëse kishte apo s’kishte efektivisht bagëti apo ullinj. Shteti justifikohej duke thënë se ky tatim ishte në vetë dobinë e fshatarit, i cili, në këtë mënyrë, do të nxitej të shtonte llojet dhe sasitë e prodhimit bujqësor e blegtoral. Ky planifikim, që po bëhej një presion i pamundshëm për t’u përballuar, bëri që shumë fshatarë  ta shihnin me një farë shprese kooperativën bujqësore të fshatit. Por pasi futej në të, shihte që i pakësohej aty për aty sipërfaqja e tokës që i ishte dhënë nga qeveria.

Për të shpejtuar inkuadrimin nëpër kooperativa shteti përdori politikën e karotës dhe të shkopit. Nuk munguan premtimet për lehtësime tatimore për ata që hynin në to, por nga ana tjetër nuk mbeten pa u përdorur kërcënimet e dhuna. Edhe në këtë rast me mijëra vetë përfunduan nëpër burgje, meqë s’kishin pranuar politikën e partisë.

Në atë kohë gjuha shqipe u pasurua me një fjalë të re: kulak. Kjo fjalë në gjuhen ruse në fillim donte të thoshte «fshatar i pasur», por në fjalorin e revolucionit bolshevik kishte marrë kuptimin e «armikut të popullit» e «të reaksionarit». Kush damkosej në këtë mënyrë dënohej me vdekje civile. Asnjëri nga pjesëtaret e familjes se tij nuk mund të gjente punë jashtë shtëpisë dhe jashtë tokës se vet; askush nga bijtë e tij nuk mund të ndiqte shkollën tej fillores. As fqinjët nuk mund t’i shkonin për vizitë. Kur burrat e një familjeje kulakësh binin në burg, askush nuk mund t’i ndihmonte njerëzit e shtëpisë se tyre në punët e stinës. Kulak donte të thoshte të jetoje i braktisur në mes të njerëzve.

Çka ishin kulakët për fshatin, nëpër qytete ishin ata që nuk bënin pjesë në Frontin Demokratik. Kush nuk kishte triskën e kësaj organizate, përjashtohej nga çdo lloj pune shtetërore dhe izolohej plotësisht nga shoqëria. Më të mundshëm për t’u arrestuar për veprimtari subversive, ata paraqitnin rrezikun e brendshëm, dashin e kurbanit për t’u sakrifikuar në altarin e absurditetit.

Po në vitin 1946 pat zënë fill reforma arsimore. Me pretekstin e demokratizimit dhe të përmirësimit të shkollës, Rinia komuniste fitoi fuqi të jashtëzakonshme: diskutonte me profesorët për punë të notave që u viheshin studentëve, në bazë të «besnikërisë» të familjeve të tyre; jepte mendime cili nga profesorët meritonte të vazhdonte të punonte; ndërhynte në caktimin e bursave të studimit dhe herë-herë edhe gjatë mësimeve.

Plot tri herë në katër vjet ndryshuan urdhrat në lidhje me gjuhën e huaj që duhej dhënë nëpër shkolla: frëngjisht në periudhën 1945-1946, serbo-kroatisht me 1946-1948 dhe më në fund, duke filluar nga 1948-a, rusisht. Gjuhët e tjera u përjashtuan sepse u përkitnin shteteve borgjeze. U mbyllën shkollat private dhe ato fetare. Nga programet u hoqën greqishtja e vjetër, latinishtja, filozofia, edukata morale dhe mësimi i fesë, ashtu sikurse edhe historia, siç konceptohet zakonisht nëpër shkolla. Në vend të tyre u futën marksizëm-leninizmi, historia e PKSH (PPSH) dhe leksionet e moralit komunist. Politika ishte mbi çdo gjë. Shkolla duhej të njihte e të jetonte e para me mendimin e Enver Hoxhës.

Diçka po lëviz Nga Amik Kasoruho

DIÇKA PO LËVIZ

Nga Amik Kasoruho

Shkëputur nga libri “ÇMIMI I NJË ËNDRRE. ZGJIMI I MUNDIMSHËM I SHQIPËRISË”

Botimi i parë: Edizioni VIVERE IN, Roma, 2000

 Fjala i takon gjysma atij që flet dhe gjysma atij që dëgjon

Montaigne

Më 12 dhjetor 1986, mbarë një familje durrsake i bëri bisht mbikëqyrjes së policëve para kangjellave të ambasadës italiane në Tiranë: ia doli të futej në të dhe kërkoi strehim politik. Ky fakt jo vetëm që krijoi një incident diplomatik (autoritetet italiane nuk u dorëzuan para kërkesave të vazhdueshme të qeverisë shqiptare për t’i kthyer të arratisurit), por dalëngadalë mori formën e një prove qëndrueshmërie, duke i dhënë një goditje të fortë ballinës së demokracisë për të cilën kishte folur aq shumë PPSh-ja. Konflikti midis Shqipërisë dhe Italisë, për opinionin publik shqiptar, mori një rëndësi domethënëse: në rast se vëllezërit Popa do t’i dorëzoheshin policisë shqiptare (e cila nuk ngurroi të sajonte aty për aty provat për gjoja një veprimtari keqbërësish të rëndomtë dhe vulgarë), shpresat dhe besimi ndaj botës perëndimore do të kishin pësuar një tronditje jashtëzakonisht të fortë.

Qeveria shqiptare u kufizua me bisedime diplomatike dhe pastaj e la krejt në harresë këte fakt që, në kohë të tjera, mbase do të kishte marrë një kthesë të paparashikuar.

Vëllezërit Popa psherëtinë të lehtësuar. E me ta edhe mbarë vendi: përballë një prove të madhe, qeveria ishte dorëzuar. Këte nuk do ta harronte askush.

Një fat i çuditshëm kishte dashur që administrata Ramiz Alia  të niste me arratisjen e një familjeje dhe të përfundonte me eksodin e dhjetëra-mijëra qytetarëve.

Shqipërinë e vizitoi për herë të dytë Strauss-i. Nuk u mor vesh asgjë nga ç’u diskutua midis tij dhe qeveritarëve të Tiranës dhe aq më pak u panë rezultate. Sidoqoftë edhe në këtë rast shqiptarët u  ndien të motivuar të shpresonin: ishte një gjë krejt e jashtëzakonshme që një personalitet i botës perëndimore vinte në vendin e tyre.

Siç ishte bërë traditë, të nesërmen e mbylljes së punimeve të Kongresit IX të PPSh-së (1987), gazetat, në rubrikën  tyre të zakonshme Të vemë në jetë vendimet e Kongresit të Partisë, që fillonte e shtypej pas çdo kongresi, nisën të botonin një ortek artikujsh që u bënin jehonë atyre vendimeve. Por, ndryshe nga herët e tjera, në ndonjë prej atyre artikujve nxirrnin krye elemente të reja  në plot kuptimin e fjalës: në radhë  të parë toni më i zgjedhur, më intelektual. Pastaj fakti që një pjesë e atyre artikujve ishin nënshkruar jo vetëm nga shkruesit  e zakonshëm rrogëtarë, por edhe nga intelektualë, qofshin edhe komunistë, por që kishin opinione disi të përparuara. Midis këtyre, përshtypje të veçantë bëri një shkrim i nënshkruar nga prof. Hamit Beqja, pedagogjist, në të cilin gjykohej se i kishte kaluar koha luftës kundër trashëgimtarëve (në kuptimin gjeneracional) të “klasave të përmbysura” si shprehje e një interpretimi konservator të përvojës marksiste mbi konceptin e luftës së klasave. Për tematikën që trajtonte dhe për ndonjë pohim të tij pak të shtyrë (Prof. Beqja shkruante se të rinjtë nuk duhet të pësonin për “fajet” e prindërve të tyre, natyrisht, pa dhënë mendim për ato “faje” dhe pa vënë në dyshim kuptimin e fjalës “faje”), artikulli mund të konsiderohej ose një herezi, ose një përmbysje e praktikës së vlerësimit shoqëror. Autori ishte shok i ngushtë i Ramiz Alisë. Ishte pra me vend të mendohej se, në një farë mënyre, luante pak rolin e zëdhënësit të kryetarit të ri të partisë. Artikuj të tillë nuk mund të botoheshin në shtyp pa qenë dhënë më përpara pëlqimi i aparatit ideologjik të PPSh-së. Duhet patur parasysh se Beqja e kishte botuar artikullin e tij në gazetën Zëri i Popullit, organ i KQ së PPSh-së. Natyrisht, në praktikë nuk u bë asgjë. Bijtë e të përndjekurve politikë, si dhe më parë, nuk patën mundësi të ndiqnin studimet universitare, por botimi i një artikulli të tillë të shtynte të mendonte se diçka po ziente. Ishte një përpjekje për të testuar terrenin? Ishte një provokim? Ishte një nga ato spiralet e shumta të taktikës oportuniste që hapeshin kohë mbas kohe për tu mbyllur menjëherë? Edhe kësaj radhe ishte një nga ato slogane që shërbenin si opium për popullin? Ishte një lëvizje për të fituar kohë dhe për të shmangur vëmendjen publike, duke folur për gjëra që për disa brezni ishin konsideruar tabù?

Ndërsa gjindja fillonte të pyeste ç’po ndodhte me të vërtetë, apo thjesht nëse ishte duke ndodhur gjësendi, po në gazetën Zëri i Popullit, pak kohë më vonë u botua një artikull, kësaj here i nënshkruar nga Ylli Popa, kardiolog i njohur i vendit, i cili kishte qenë mjek i Enver Hoxhës, anëtar i Partisë dhe deputet i kuvendit popullor.

Për herë të parë publikisht dhe në një gazetë të KQ vihej në dyshim roli mbizotërues i partisë në jetën e vendit, edhe pse me aludime. Shkruar në një stil shumë tërheqës dhe me një ton thellësisht intelektual, që tregonte një erudicion jo të zakonshëm dhe një kulturë të formuar jo vetëm nga veprat e “korifenjve të marksizëm-leninizmit”, duke perifrazuar burrin e shquar të shtetit francez, Clemenceau, prof. Popa mbronte të drejtën e njeriut të mund të zgjidhte cilën perëndi të nderonte dhe të mos kushtëzohej nga konsiderata të imponuara nga autoritetet. Referimi ndaj njëmendes, ishte shumë i dukshëm. Miti i kryetarit të padiskutueshëm, të vetëm dhe të pagabueshëm, bosht i praktikës diktatoriale vihej në diskutim. Madje edhe më shumë, e zhvishte nga brerorja e mitit.

Vëllai i autorit të artikullit, Agim Popa ishte anëtar i KQ: edhe ai, një arsye më shumë të mendohej se përsëri nuk ishte fjala për një nismë vetjake të autorit të artikullit. Agim Popa kishte punuar shumë vjet në kah të Alisë në aparatin e propagandës së KQ[1] dhe ditët e para të protestës antikomuniste dha dorëheqjen nga PPSh-ja duke botuar edhe një letër të hapur në të cilën paraqiste arsyet që e kishin shtyrë të tërhiqej nga partia. Njerëzit në këtë rrëmujë të folmesh të ndryshme përpiqeshin të kuptonin atë që nuk thuhej haptas.

Shkurt mund të thuhet se nuk po jetohej një gjendje ku nuk lëvizte gjë. Diçka po lëvizte. Elementi i ri që dilte nga këto fakte të pazakonta ishte se disa ndryshime i dëshironin edhe ata që deri atëherë kishin përfituar nga regjimi. Të zgjedhur politikisht dhe të besueshëm, intelektualët e formuar nën regjimin duhej të ishin një mbështetje e pakushtëzuar e politikës së partisë. Por edhe midis tyre u ndje nevoja për të ndryshuar. Ndoshta sepse, duke qenë të privilegjuar, kishin patur mundësi të krijonin një ide të ndryshme të jetës që bëhej përtej kufijve të shtetit; ndoshta sepse gëzonin të drejtën të njiheshin me atë lloj letërsie (politike- filozofike, kulturore, informative, teknike etj.) që ishte krejt e ndaluar për masat, apo gjithsesi për njerëzit që nuk ishin të autorizuar nga autoritetet; ose sepse një pjesë e tyre ndiheshin të fyer o të lënë pas dore kur e shihnin veten që kishin mbi vete drejtues jokompetentë, me të vetmen meritë se i bindeshin qorrazi partisë së Hoxhës dhe se i qëndronin besnikë me fanatizëm. Natyrisht në këtë evolucion nuk duhet përjashtuar faktori oportunizëm, mbase shumë vendimtar, duke konsideruar konjunkturat e reja që po formoheshin më shumë jashtë sesa brenda vendit. Të gjithë e njihnin historinë e Pilatit.

Ata që ishin nga ana tjetër e barrikadës, nuk mund t’ia lejonin vetes të ushqenin iluzione. E kuptonin këtë evolucion të të besuarve të partisë në kundrimin e realitetit, por nuk e harronin thënien e lashtë timeo Danaos et dona ferentes[2] . Një dhuratë kaq e dëshiruar dhe e çmuar siç ishte liria, e ofruar nga ata që deri atëherë kishin bërë gjoja nuk kujtoheshin se liria mungonte kryekëput, a nuk mund të fshihte një qëllim tjetër?

Gjenda ishte e këtillë që çdo hapje dhe nga cilado anë të vinte, do të pranohej mirë e bukur. Në emër të së ardhmes njerëzit ishin gati të falnin një pjesë të padrejtësive që ishin kryer në të kaluarën.

Por Alia, i cili duket se nuk kishte këllqe për të qenë një burrë i vërtetë shteti, nuk e rroku flur çastin e përshtatshëm, u tregua i pavendosur dhe humbi rastin të mbetej në histori. Populli i tij, atëherë humbi mundësinë të rreshtohej në rrugën e ripërtëritjes shoqërore dhe politike midis të parëve në Lindje. Po ishte vetëm çështje kohe.

[1] Lidhjet e miqësisë dhe të farefisnisë midis personazheve të jetës shqiptare të atyre kohëve ndikonin shumë për të interpretuar faktet.

[2] Lat. U trëmbem grekëve edhe kur bëjnë dhurata.

Foto kryesore: Amik Kasoruho në moshën 17-vjeçare, pak përpara arrestimit.

Foto credit: Autori

L’Italia nella parabola di Berlusconi Alberto Frasher

L’Italia nella parabola di Berlusconi  Alberto Frasher

© 2018 Europa Edizioni s.r.l. | Roma | ISBN 978-88-9384-599-1 | I edizione aprile 2018

Alla memoria dei miei genitori
Maria Venturi e Francesco P. Frasher

INTRODUZIONE

“Tra coloro che cercano la verità non esiste alcuna autorità umana. Chiunque tenti di fare il magistrato viene travolto dalle risate degli dei”. Albert Einstein

Nel lontano 2001 scrissi un saggio su Berlusconi ma, nonostante i consigli dei miei amici, decisi di non pubblicarlo. Era la vigilia delle elezioni politiche. Non ero entusiasta del personaggio e l’unica cosa di cui mi credevo convinto riguardava la mia dificoltà di comprendere la personalità di quest’uomo, tra il Saper Fare e la Politica, tra il passato e il futuro. Il tempo riesce a maturare anche i sassi, diceva mio nonno. E non aveva tutti i torti. Con il passare del tempo mi sono reso conto di una sorprendente equivalenza, se pur strana, tra la conoscenza dell’Italia e la comprensione della parabola di Berlusconi. Nella sua parabola io conobbi meglio la nostra realtà e vari aspetti della crisi. Ugualmente, frugando tra i peccati e le verità nascoste dell’Italia, credo di aver compreso l’anima e la mente dell’Uomo coraggioso che odiava le ideologie, ma che paradossalmente vi rimase intrappolato.

I cittadini e gran parte del mondo della cultura conoscevano bene la differenza tra Destra e Sinistra, tra il Bene e il Male proprio come tramandata dai classici del pensiero moderno occidentale, ormai sostanzialmente fermo da più di un secolo. Ma… purtroppo, questa formale e antiquata conoscenza che si credeva in grado di dare il voto all’evento Berlusconi, si è allegramente trasformata in pregiudizio. Trascurando la sensibilità della società, i partiti tradizionali non potevano comprendere, tanto meno condividere, l’idea di una democrazia moderna concepita dal cittadino imprenditore, in aperto conlitto con la mediocrità del sistema.

Non è mia intenzione analizzare l’attività dei governi guidati da Berlusconi. Questa mia scelta deriva dall’esigenza di non pregiudicare la ricerca dei signiicati di un particolare evento, come ritengo che sia il suo ingresso in politica. Così facendo, credo di poter evitare l’ipocrisia che ha caratterizzato la classe politica nell’accogliere nel suo tempio un cittadino imprenditore. Vorrei nient’altro che analizzare e comprendere i signiicati più profondi della sua parabola. Perché mai, nella stagione dell’esplosione del malcontento un cittadino imprenditore decide di scendere in campo e con un consenso, nel tempo impressionante, riesce a guidare i governi più longevi della storia repubblicana? In cosa consistono la forza e la sua determinazione?

Quando nel corso delle osservazioni personali, diventiamo consapevoli della necessità di rendere pubblico il nostro punto di vista sulla crisi, non solo dei numeri ma soprattutto di ordine culturale, allora abbiamo il dovere di analizzare il mondo che viviamo e di giustiicare le nostre convinzioni afinché la comunità possa condividere le nostre conclusioni.

Non si può fare a meno di renderci consapevoli dei signiicati che la parabola di Berlusconi esprime. Nella storia affascinante e drammatica di quest’uomo dobbiamo e possiamo conoscere i suoi limiti, il nostro tempo, il sistema e anche noi stessi. Altrimenti i mali di oggi saranno percepiti e interpretati come espressione di un destino cui fatalmente non ci si può sfuggire e, allora, tutto come prima e peggio di prima.

Alle critiche che cittadini e giornalisti fanno alla classe politica, non corrisponde un’esigenza di dialogo con il mondo della ricerca e della cultura, con i giovani e con i cittadini. Alle critiche arrivano risposte prefabbricate del tipo “Non siamo tutti uguali!”. Io non posso perdere d’occhio una pura verità che cercherò di riassumere in poche righe e che si rivolge alla classe politica.

Ci sono due aspetti che riguardano il concetto un po’ evasivo della politica.

Il primo è l’ideale che deve esserci nella funzione dei partiti e per questo nobile ideale dobbiamo rispetto alla classe politica.

Il secondo aspetto riguarda il dovere del cittadino di osservare la politica e la sua evoluzione senza mai risparmiare critiche. Penso che quest’ultima attenzione allo spirito critico del cittadino e all’universo culturale della nazione, derivi dal rispetto che portiamo alla nobiltà e all’ideale della politica.

Nel valutare i grandi e insoliti eventi della società credo che sia prudente di stare alla larga dal Sistema, dalla sua Prassi, Regole e Conoscenze, a volte fonte di pregiudizio. Stiamo ascoltando da un ventennio i tamburi quotidiani dei politici che addormentano il libero pensiero del cittadino invadendo ogni sera gli schermi delle TV nazionali e regionali, pubbliche e private. Nel dibattito politico il ruolo guida deve essere del mondo della cultura e del cittadino; altrimenti il lusso irresistibile dei politici che invade gli schermi delle TV, trasformerà la nostra quiete serale in sedute di pura propaganda, noiosa e spesso incomprensibile.

Ritengo necessaria questa rilessione poiché riguarda una delle fasi più interessanti della nostra storia del dopoguerra. Questa fase conobbe il coraggio di un cittadino imprenditore di diventare il simbolo delle contraddizioni e del conlitto tra la classe politica e la nazione, tra il mondo della cultura e la realtà di una politica endemica, tra la libertà del cittadino tristemente felice e la morsa asissiante della prepotenza assurda dei governanti.

Viviamo grazie all’energia solare che arriva per via delle radiazioni. Sono radiazioni che una certa opinione considera pericolose facendo aumentare il consumo di creme protettive. Addirittura il Sole viene accusato dei problemi della nostra pelle. Invece, non è colpa delle radiazioni. Il loro male si deve all’atmosfera ormai alterata dalle nostre attività inquinanti e che non è più in grado di garantirci la protezione come ha fatto nei millenni. Lo stesso è successo con l’evento Berlusconi. La maggior parte delle critiche,
a lui rivolte, ormai credo siano state meschine, invecchiate e sostanzialmente diluite nel nulla come orme sull’acqua. Probabilmente questo si è veriicato poiché a volte le critiche sono state moralistiche, non convincenti e altre, peggio ancora, un po’ dilettantesche e senza mai raggiungere il livello di un’analisi che il cittadino avrebbe gradito. In entrambi i casi temo che sia trattato di una scarsa saggezza e di un eccesso di conformismo. Entrambi i motivi trovano l’origine nelle ideologie che hanno dominato il pensiero politico del dopoguerra.

Mi considero un cittadino che ha vissuto La Parabola di Berlusconi, nauseato nel tempo da tante ipocrisie. D’altronde mi sono sentito sempre più convinto dei messaggi profondi che tale parabola ha signiicato per la realtà italiana. Sostanzialmente sono messaggi che riguardano l’Universo dei nostri diritti, ormai malridotti dalla realtà dell’azione politica. Vincoli e restrizioni di natura economica incidono sui gradi di libertà del cittadino, iglio di quest’Italia affascinante che con il suo background storico culturale ha segnato la civiltà occidentale sin dalla sua antichità.

Non credo che il linguaggio della ilosoia sia particolarmente indicato nel cercare e poi spiegare al cittadino i messaggi della Parabola di Berlusconi. Il suo linguaggio, a volte, è troppo articolato in concetti e teorie di routine che poco interessano il cittadino. I grandi messaggi della storia hanno bisogno di un linguaggio semplice, proprio di quello della saggezza. Sarebbe l’unico linguaggio in grado di esprimere il punto di vista del cittadino e alcune Verità, oggi assai importanti e, perché no, anche nel futuro.

La figura di Berlusconi entra in scena nel bel mezzo di una crisi profonda della società che, prima di lui, i maestri della politica facevano finta di non vedere. Loro sorvolavano il conflitto crescente tra cittadino e politica, come se niente fosse.

Sono passati più di vent’anni da quando Berlusconi è presente nei pensieri e nelle speranze dei cittadini per uno Stato più ragionevole e meno padrone. Sarebbe stata questa una delle tante condizioni necessarie per garantire una relativa libertà nella vita del cittadino, nei suoi aspetti fondamentali: economico, culturale e politico.

Sono in tanti a parlare, ogni tanto, di un suo possibile tramonto, ma questa ipotesi mi sembra improbabile. La sua eterna e solida presenza nel dibattito politico della nazione credo che dipenda dalla modernità della sua idea di Stato. Nel pensiero di Berlusconi lo Stato deve saper conciliare le proprie esigenze con le libertà individuali e nel rispetto dei diritti naturali, come i padri del liberalismo, John Locke in testa, hanno da secoli impresso nel DNA delle democrazie occidentali. Queste libertà non prescindono dalla realtà economica, poiché restano strettamente legate alla qualità della vita.

Da imprenditore, credo il più straordinario del dopoguerra, lui ha ben conosciuto i vizi del potere. Sono stati immensi i suoi contributi per le casse dello Stato, gestite da politici sempre più innamorati dell’odore dei soldi. La sua parabola, già negli anni settanta, lo vede un imprenditore creativo e di successo. Il suo carisma, da almeno 50 anni, ha creato nell’immaginazione collettiva la voglia di saper competere e di poter migliorare la propria condizione di vita. Fa parte della natura umana l’attrazione verso il benessere, anche relativo, come condizione imprescindibile della felicità.

La serenità e la fiducia reciproca tra cittadino e potere diventano un problema sempre più delicato della nostra cara esistenza. La precarietà pure. Sembrano affermazioni logiche; forse, ma nella realtà nostrana non è proprio così. Assistiamo da molti anni a una crisi interminabile che sostanzialmente non abbiamo analizzato nei suoi tratti fondamentali. Intendo le caratteristiche e i veri motivi che rendono la nostra una delle crisi più anomale e profonde del mondo occidentale. A volte assistiamo alla rassegnazione impressionante davanti a misure inammissibili per una società democratica. Ne faccio un esempio: i decreti governativi che autorizzano l’amministrazione pubblica a frugare nei conti correnti del cittadino violano i diritti elementari di una società civile.
Strano, ma questa intromissione dei governanti nella privacy del cittadino, non ha creato sdegno e rivolta da parte della società.

Berlusconi è stato il primo uomo politico a porre il problema delle libertà denunciando lo strapotere dello stato. Perché libertà non significa poter chiacchierare al bar, ma veder rispettati i diritti fondamentali dell’Uomo. La differenza tra lui e la classe politica sta proprio nel fatto che quest’ultima non si è mai posto il problema delle libertà del cittadino che, nella realtà dei fatti, gradualmente hanno subito delle limitazioni da non trascurare.

Ritengo molto diffuso il comportamento di rassegnazione nei confronti del Male che, ahimè, frequentemente è presente nelle azioni dei nostri governi. Pagare oggi una tassa per la guerra dell’Abissinia (terminata ormai da oltre un secolo) o della crisi di Suez degli anni cinquanta, signiica offendere la dignità umana. Allora… come mai questo silenzio dei cittadini e del mondo della cultura?

Il filosofo Habermas 1 considerava inconcepibile la mentalità secondo cui, davanti al Male il cittadino, invece di ribellarsi,
si arrende e ripete ino alla noia “Così funziona…”. Il silenzio e la rassegnazione del cittadino e dell’imprenditore sono impressionanti e inammissibili.

Non posso non riconoscere nella parabola di Berlusconi, la geniale massima di George Orwell: “Nel tempo dell’inganno
universale dire la verità è un atto rivoluzionario.” Appunto, fu il grido solitario di Berlusconi a richiamare l’attenzione della società verso le libertà del cittadino. I pregiudizi dei partiti tradizionali, dominati dal fanatismo delle ideologie, hanno reso dificile la condivisione da parte loro del richiamo di Berlusconi. Non solo, ma la classe politica ha trascurato consapevolmente il richiamo del cittadino imprenditore sulle seguenti questioni:

  • Il diritto alla proprietà e le libertà del cittadino. Il principio di merito contro i privilegi della classe politica. L’idea di un sistema maggioritario con due grandi partiti come condizione necessaria per la governabilità dell’Italia. Contro le ingerenze delle ideologie nella gestione del potere. L’evasione iscale e l’economia sommersa come conseguenza di un sistema di tasse che colpisce capillarmente e gravemente ogni aspetto dell’economia e della vita del cittadino.

Berlusconi non ha trovato il sostegno dei partiti tradizionali e nella seconda metà della sua parabola, in un certo senso, ha abbandonato le idee che avrebbero dovuto trasformare l’Italia in una moderna democrazia. Il cittadino e la classe politica devono avere piena consapevolezza dell’importanza del diritto naturale come pietra miliare dello stato liberale e delle democrazie moderne. La scarsa conoscenza di questi argomenti rende impossibile la comprensione dell’evento Berlusconi e della situazione attuale dell’Italia. Trattare in due paginette questa fase drammatica della nostra storia moderna, sarebbe una speculazione
e una pura banalità.

L’analisi di questo evento ha bisogno di conoscere l’idea dello stato liberale come quintessenza delle democrazie occidentali. Altrettanto indispensabile è la conoscenza della corruzione come fenomeno largamente diffuso e del diritto
alla resistenza, come una prerogativa naturale dell’Uomo, perino delle democrazie moderne.

Cercherò, quindi, di capire perché il coraggio di Berlusconi e la sua parabola sono la più eloquente espressione del conlitto tra i cittadini e la politica. In questo conlitto riconosco l’ipocrisia del sistema contro l’ideale quasi infantile del nostro Uomo, tanto amato ma incompreso nelle sue idee da molti suoi concittadini.

Ringrazio la mia amica prof.ssa Elettra Bertini, mia figlia Dott.ssa Alda Frasher e il mio amico Avv. Valerio Pratillo Hellmann per gli utili consigli che mi hanno dato durante la scrittura di questo libro.

Anticipo il mio sincero ringraziamento ai lettori che mi vorranno inviare le loro eventuali osservazioni dopo la lettura di questo libro.

1 Jürgen Habermas, “Storia e critica dell’opinione pubblica”, Editore Laterza, Roma 2006.

Kontakt: afrasher71@gmail.com

Kanë thënë për librin:

Francesco De Sio Lazzari, profesori i filozofisë në Universitetin Oriental të Napolit

Ështe i pari libër, që me analizën e tij superon nivelin gazetaresk të librave që e paraprijnë.

Foto në ballinën kryesore:

Far në ishujt Eolie, afër ishullit më të madh, Lipari

 

Si jetonim në komunizëm 1

Si jetonim në komunizëm 1

Histori me lopë, bar, qumësht dhe merceologë

Nga Valbona Nathanaili

1 korrik 2018

Sipas studimeve, funksioni kryesor i trurit është sigurimi i mbijetesës, njësoj si dhëmbët dhe kthetrat te kafshët. Truri është projektuar për logjikë dhe arsyetim, po aq sa dora për të luajtur piano. Truri është ndërtuar në mënyrë të tillë që të na bëjë të pranojmë atë të vërtetë që paraqitet si e vetmja përparësi, që na çon në mbijetesë.

Thënë këto, njerëzit shpesh arsyetojnë nê mënyrë donkishoteske për çështje që duket se i orientojnë në hulli të padëshiruara…

Duhet të kenë qenë fundvitet 1970

Në Ndërmarrjen Tregtare Ushqimore (NTU) të Tiranës, në orën 7 të mëngjesit, bie telefoni te dezhurni dhe lajmërohet se filan dyqan nuk ishte furnizuar me qumësht.

Në atë kohë, të mungonte ushqimi në dyqanet e kryeqytetit ishte baraz me mbledhje partie dhe pushim nga puna.

Këtë përgjegjësi e kishin merceologët.

Dezhurni ia kalon njërës prej tyre që sapo kishte hyrë në zyrë. Pak të thuhet se nuk i kishte mbetur pikë gjaku në fytyrë.

Dialogu:

– Shoqja merceologe, nuk ka qumësht!

– Si nuk ka qumësht? Çfarë thua ore? Shiu ra? – pyet merceologia personin në anën tjetër të linjës.

– Ra! – përgjigjet me gjysmë zëri i ziu.

– Bari u rrit? – vjen menjëherë rrufe pyetja e dytë, ndërsa toni ashpërsohet vazhdomisht.

– U rrit! – përgjigjet zëri gjithnjë e më i mekët.

– Lopët e hëngrën?

– E hëngrën!

– Ku është qumështi?