UNESCO & Trashëgimia e shkruar botërore

UNESCO & Trashëgimia e shkruar botërore

Një nga synimet e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë (UNESCO) është mbrojtja e trashëgimisë botërore. Historia fillon afro 70 vjet më parë, kur u vlerësua si shumë e nevojshme ndërtimi i një dige të madhe në Aswan, për të mbrojtur të gjithë luginën e Nilit – strehë e një numri shumë të madh thesaresh të hershme nubiane, si për shembull tempulli i Abu Simbel – nga përmbytjet e shumta që karakterizojnë zonën. Të vetëdijshëm se këto tempuj dhe objekte mund të jenë nën kërcënimin e vazhdueshëm të dëmtimit apo të shkatërrimit, doli me urgjencë prioriteti për të transhenduar interesat dhe krenarinë kombëtare. Brenda një kohe rekord u gjetën fondet e duhura dhe ekspertiza e nevojshme për t’i çmontuar, zhvendosur e lokalizuar në vende të reja dhe të sigurta. Thirrja e UNESCO-s për të shpëtuar këtë trashëgimi vërtet të çmuar të një prej civilizimeve më të vjetra dhe më të pasura bëri që njerëzit në të gjithë planetin të vlerësojnë dimensionin universal të trashëgimisë kulturore.

Të njëjtën filozofi të ruajtjes dhe promovimit, organizata përdor edhe për pasurinë e shkruar botërore. Ajo krijon një listë, e cila pasurohet nga viti në vit, me vepra e autorë të caktuar. Kriteri kryesor për përfshirjen e një libri ose të një autori në trashëgiminë botërore është vlera që mbart, vlerë e cila duhet të rezultojë e tillë për të gjithë globin. Për shembull, materiali i shkruar të jetë dëshmi e një kulture të lashtë, të tejçojë një mesazh të rëndësishëm, ose të ketë frymëzuar breza të tërë njerëzish.

Nga pasuria jonë e shkruar, për të fat të keq jo në gjuhën shqipe, pjesë e këtij fondi, që nga viti 2005 janë dy kodikët e Beratit, “Beratinus 1” dhe “Beratinus 2”.

“Beratinus 1” daton në shekullin VI. Në “Beratinus 1”, germat janë në ngjyrë të argjendtë; titujt e kapitujve në ngjyrë floriri, ndërsa sfondi i kodikut është e kuqja e purpurt (shpesh njihet edhe si “Kodiku i purpurt i Beratit”). “Beratinus 2” daton në shekullin IX, shkruar gjatë vitit 1013 dhe shpesh njihet edhe me emrin “Kodiku i artë i Anthimit” – e ka marrë këtë emër për nder të Bishopit të Metropolitit të Beratit, Kaninës dhe Vlorës, Anthimis Alexoudes.

Sipas UNESCOs, kriteri i përfshirjes për këto dy botime është:

“Me rëndësi të veçantë për historinë e krishterimit, një nga dëshmitë e para të kalimit nga fjala e shenjtë në shkrimin e shenjtë”.

Të dy kodikët konsiderohen si një pikë e rëndësishme referimi për literaturën biblike dhe liturgjike. Janë shkruar në pergamenë. Çdo faqe ka 16 rreshta dhe mund të numërohen 8-12 shkronja për rresht. Përmbajtja është në greqisht. Faqet kanë format 314×268 mm. Kodikët tanë janë dy ndër shtatë kodikët e purpurt që gjenden sot në botë: përkatësisht, dy gjenden në Itali dhe nga një në Francë, Angli dhe Greqi. Flitet se kur Hitleri dëgjoi për kodikët, dërgoi njerëz për t’i marrë, por dështoi. Për një kohë shumë të gjatë kanë mbijetuar të mbyllur në një pus, brenda një arke metalike. Më vitin 1968, kodikët janë bërë pronë e shtetit shqiptar dhe aktualisht sot ruhen në Arkivin e Shtetit. Më vitin 1971 janë restauruar për herë të parë në Kinë. Më vitin 1974 janë ekspozuar për herë të parë jashtë Shqipërisë, në Francë, në Petit Palas, dhe për herë të fundit kanë udhëtuar jashtë shtetit për në Vatikan, me rastin e dy mijë vjetorit të krishterimit.

Duhet të gëzohemi se një pjesë të mirë të autorëve dhe librave që janë pjesë e kujtesës botërore të UNESCOs mund t’i lexojmë në shqip. Astrid Lindgren, një nga autorët më të përkthyer në botë është në shqip me librin e famshëm “Pipi çorapegjata” – libri ka shitur më shumë se 145 milionë kopje në të gjithë botën. Po ashtu, edhe vepra e Hans Christian Andersen – kujtoni përrallat “Sirena e vogël”, “Rosaku i shëmtuar” ose përralla e mjellmës që u rrit në një familje rosakësh, “Princesha dhe bizelja” etj.

Një tjetër libër i trashëgimisë botërore që e kemi në shqip është edhe “Don Kishoti i Mançës”, ose “Sojliu mendjemprehtë Don Kishoti i Mançës”, me autor Migel de Servantes Saavedra. Në shqip libri ka ardhur nga dy pena të mrekullueshme të shqipërimit: vëllimi i parë nga mjeshtri Fan Noli dhe vëllimi i dytë nga i madhi Petro Zheji. Vëllimi i dytë është botuar për herë të parë në shqip më vitin 1977, me një parathënie të Andrea Varfit. Tirazhi ka qenë 20 000 kopje dhe kushtonte 9 lekë, botim i Shtëpisë Botuese “Naim Frashëri”.

Pjesë e pasurisë botërore është edhe Bibla e shtypur nga Gutenberg, rreth viteve 1450. Ky botim i Biblës njihet, ndryshe, edhe si “Bibla 42”, që korrespondon me numrin e rreshtave në një faqe. Është ndër librat e parë të shtypur nga Gutenberg, shpikësi evropian i shtypshkronjës. Mendohet se Gutenbergu duhet të ketë shtypur afro 180 kopje të Biblës me makinën e shtypit të shpikur prej tij, por sot në të gjithë botën gjenden vetëm 48 kopje dhe, për fat të keq, pjesa më e madhe ose janë të dëmtuara, ose nuk janë të plota. Kopja e fundit e Biblës së Gutenbergut është shitur në një ankand më vitin 1978. Një kopje e plotë e këtij botimi të Biblës është pronë e Bibliotekës së Kongresit të ShBA.

Përgatiti: Valbona Nathanaili

Kultura e punës në një kompani japoneze – testoni njohuritë

Kultura e punës në një kompani japoneze – testoni njohuritë

Sa mendoni se e njihni kulturën e punës së një kompanie japoneze? Dy studiues, Yuji Uchiyama & Yasuyuki Matusmoto kanë përgatitur një pyetësor me 25 artikuj (përshtatur në shqip nga Valbona Nathanaili). Në krahun e djathtë të çdo artikulli mund të zgjidhni një nga dy opsionet e ofruara: e vërtetë, ose e gabuar.  Bëhet fjalë për kulturën e punës që shfaqet, përgjithësisht, në kompanitë japoneze. Për të testuar në se përgjigjet e juaja janë të sakta ose jo, kontrolloni më poshtë.

Testoni njohuritë rreth Japonisë

  1. Në mbledhjet e mëngjesit, çdo drejtues grupi, informon pjesëtarët, për incidente personale që mund t’i kenë ndodhur.   E vërtetë □   E gabuar  □
  2. Synimi kryesor i një programi radiofonik ritmik është ngritja e shpirtit të punës dhe nxitja e moralit për ditën e punës që të pret.  E vërtetë □   E gabuar  □
  3. Punonjësit japonezë, të punësuar me pagë, e kanë të thjeshtë të refuzojnë kur u kërkohet të punojnë jashtë orarit. E vërtetë □   E gabuar  □
  4. Punonjësit japonezë, të punësuar me kohë të plotë, kanë prirjen të vendosin, në radhë të parë, detyrat ndaj familjes dhe jo ndaj punës.  E vërtetë □   E gabuar  □
  5. Strategjia më e mirë për të refuzuar ftesën e një drejtuesi për të pirë alkool është informimi i tij për një gjendje jo të mirë shëndetësore. E vërtetë □   E gabuar □ 
  6. Objektivi i edukimit të një punësuari të ri është, në radhë të parë, individualizmi dhe, më pas, bashkëpunimi.  E vërtetë □   E gabuar  □
  7. Të gjitha kompanitë japoneze, njësoj sikurse edhe ato në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, përdorin, kryesisht, sistemin e promovimit të punonjësve në bazë të meritës dhe jo atë të moshës. E vërtetë □   E gabuar  □
  8. Në Japoni, njësoj sikurse edhe në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, njerëzit që janë në krye të menaxhimit përbëjnë hallkën më të rëndësishme të të gjithë segmentit të menaxhimit. E vërtetë □   E gabuar  □
  9. Biznesmenët që refuzojnë të marrin përsipër detyra individuale, në kuptimin e plotë të fjalës, duhet të heqin shpresat për të bërë përpara në karrierë.  E vërtetë □   E gabuar  □
  10. Objektivi i një transferimi të përkohshëm është zgjerimi i njohurive me strategji të ndryshme menaxhimi. E vërtetë □   E gabuar  □
  11. Ligji japonez i punësimit shprehet për kufirin e lartë të moshës së aftë për punë, kështu që njerëzit, më shumë se 65 vjeç, nuk mund të punojnë.  E vërtetë □   E gabuar  □
  12. Në kartën e biznesit duhet të shënohet edhe adresa e shtëpisë. E vërtetë □   E gabuar  □
  13. Bucho do të thotë menaxher (i përgjithshëm) i një departamenti. E vërtetë □   E gabuar  □
  14. Në japonisht, hai (po) do të thotë gjithmonë “po”. E vërtetë □   E gabuar  □
  15. Meqenëse ekziston nemawashi, pjesa më e madhe e konferencave dhe e takimeve të punës janë sa për sy e faqe.  E vërtetë □   E gabuar  □
  16. Sistemi ringi përfaqëson sistemin e menaxhimit sipas vertikales lart-poshtë. E vërtetë □   E gabuar  □
  17. Kur një i punësuar me kohë të plotë merr pjesë në një udhëtim biznesi, pritshmëritë janë të sjellë dhurata për kolegët, nga të paktën një për çdo tre udhëtime të kësaj natyre. E vërtetë □   E gabuar  □
  18. Ulja e pjesëmarrësve në një mbledhje pune është pjesë e një protokolli, sipas të cilit, njerëzit e posteve më të larta, gicho, pozicionohen më pranë hyrjes. E vërtetë □   E gabuar  □
  19. Në shumë situata biznesi, si për shembull gjatë negocimit për një kontratë të caktuar, të punësuarit me pagë zakonisht përdorin boin (shenjat e gishtërinjve).  E vërtetë □   E gabuar  □
  20. Kur përgatiten për të marrë pjesë në një pritje biznesi, njerëzit që merren me shitjet mësojnë rreth pasioneve e shijeve të atyre menaxherëve, me të cilët kanë në plan të bashkëpunojnë. E vërtetë □   E gabuar  □
  21. Edhe në ditët tona, detyra kryesore e grave japoneze që punojnë në zyra është të shërbejnë ochakumi (çaj) dhe të merren me fotokopje. E vërtetë □   E gabuar  □
  22. Të punësuarit e rinj të një kompanie duhet të jetojnë në konviktet e saj për të paktën një vit. E vërtetë □   E gabuar  □
  23. Një person i punësuar me pagë (ai/ajo), që ka një angazhim të rëndësishëm personal, mund t’i japë këtij angazhimi përparësi kryesore, që do të thotë mund të shmangë pjesëmarrjen në një udhëtim pune që kërkon kompania.  E vërtetë □   E gabuar  □
  24. Kur është koha e dhuratave – që korrespondon me festat e mesvitit dhe të fundvitit – në pjesën më të madhe të rasteve, dhuratat më të përshtatshme janë paratë cash. E vërtetë □   E gabuar  □
  25. Shfrytëzimi i kohës së lirë nuk luan rol të rëndësishëm në një proces negocimi. E vërtetë □   E gabuar  □

Përgjigjet

1 E vërtetë/ 2 E vërtetë/ 3 E gabuar/ 4 E gabuar/ 5 E vërtetë/ 6 E gabuar/ 7 E gabuar/ 8 E gabuar/ 9 E vërtetë/ 10 E vërtetë/ 11 E gabuar/ 12 E gabuar/ 13 E vërtetë/ 14 E gabuar/ 15 E vërtetë/ 16 E gabuar/ 17 E vërtetë/ 18 E gabuar / 19 E gabuar/ 20 E vërtetë/ 21 E gabuar/ 22 E gabuar/ 23 E gabuar/ 24 E gabuar/ 25 E gabuar.

Si qytetar global paqedashës. Dashuri, paqe botërore. Autor Sun Myung Moon

Si qytetar global paqedashës. Dashuri, paqe botërore.

Autor Reverendi Sun Myung Moon

Botues: Federata e Familjes për paqe botërore dhe bashkim & U.F.O Press, qershor 2011 

Parathënia, nga autori

Një shi i shtruar ra gjithë natën duke i dhënë fund thatësirës së dimrit. Dukej kaq bukur pas shiut, sa unë e kalova gjithë mëngjesin duke shëtitur nëpër kopsht. Dheu kishte atë aromën e mirë të tokës së lagur, mungesën e së cilës e kisha ndier gjatë gjithë dimrit, ndërsa shelgu degëvarur dhe qershitë kishin filluar të nxirrnin sythe të reja. Ndjeja sikur dëgjoja kërcitjen e jetës së re, ndërsa ishte duke shpërthyer aty-këtu rretheqark kopshtit. Para se ta kisha kuptuar, gruaja ime, e cila më kishte ndjekur kur kisha dalë, po mblidhte filiza të rinj muguorti që kishin arritur të nxirrnin kokën përmes tokës së thatë të lëndinës. (Muguort është një bimë mjekësore me veti kuruese të larmishme) Shiu i natës e kishte kthyer gjithçka në një kopsht pranveror erëmirë.

Sado gurgule të ketë në botë, kur kalendari shënon marsin, pranvera është duke ardhur. Sa më shumë moshohem, aq më shumë kam ndërmend faktin që në natyrë pranvera vjen pas dimrit dhe sjell me vete lule në kulmin e shpërthimit të tyre. Si është e mundur që, në stinë të ndryshme, Zoti lejon lulet të lulëzojnë dhe dëborën të bjerë, me qëllim që unë të ndjej gëzimin e të qenit në jetë? Dashuria më buron prej thellësisë së zemrës dhe pushtohem nga emocioni. Lotët më rrjedhin çurg, kur mendoj se gjithçka që ka vlerë të vërtetë më është dhënë bujarisht.

I kam rënë globit rreth e qark shumë herë gjatë jetës sime, për të sjellë një botë të paqes, por, prapëseprapë, vendi ku jam në gjendje të shijoj paqen e vërtetë është në këtë kopsht në pranverë. Edhe paqen Zoti na e pat dhënë, por ne e humbëm dhe tani kalojmë jetën duke e kërkuar atë në vendet e gabuara.

Për të sjellë botën e paqes, unë e kam kaluar jetën, duke shkuar në vendet më të ulëta dhe më të vetmuara. Kam takuar nëna në Afrikë që shikonin fëmijët t’iu vdisnin nga uria dhe nuk mund të bënin asgjë për t’i shpëtuar. Kam parë baballarë në Amerikën e Jugut që jetonin anës lumejve plot peshq, por që nuk i mbanin dot familjet me anë të peshkimit. Në fillim nuk bëja gjë tjetër veçse ndaja ushqimin tim me ta, por si shpërblim ata më dhuronin dashuri.

I intoksikuar nga fuqia e dashurisë, fillova të mbjell fara dhe të kultivoj pyje. Së bashku peshkonim që të ushqenim fëmijët e uritur, ndërsa pemët u përdorën për të ndërtuar shkolla. Peshkoja i lumtur gjithë natën edhe pse mushkonjat më pickonin ngado. Edhe kur isha i zhytur në baltë deri në gjunjë, isha i lumtur, sepse mund të shikoja si zhdukeshin hijet e dëshpërimit nga fytyrat e fqinjëve të mi.

Duke kërkuar rrugën më të shkurtër drejt botës së paqes, unë iu kushtova frymëzimit të ndryshimeve në procesin politik dhe ndryshimit të mënyrës së të menduarit të njerëzve. Atëherë takova presidentin e Bashkimit Sovjetik Mikhail Gorbaçov, si pjesë e përpjekjes time për të pajtuar komunizmin me demokracinë. Takova edhe presidentin e atëhershëm të Koresë së Veriut, Kim Il Sung, dhe pata me të një bisedë serioze rreth mënyrën për të sjellë paqe në Gadishullin Korean.

Shkova në një Amerikë me vlera morale në shkatërrim e sipër dhe luajta rolin e një zjarrfikësi, duke iu përgjigjur një thirrjeje, në përpjekje për të rizgjuar shpirtin e saj puritan (fetar). E kam kushtuar veten për të zgjidhur konflikte të ndryshme në botë. Në punën time për paqe midis myslimanëve dhe hebrejve, nuk u stepa prej terrorit të shfrenuar. Si rezultat i përpjekjeve të mia, me mijëra vetë janë mbledhur në mitingje dhe marshime për paqen së bashku me hebrenj, myslimanë dhe të krishterë. Mirëpo, fatkeqësisht konflikti vazhdon.

Sidoqoftë kam shpresë se një epokë e paqes është në prag të shfaqjes në vendlindjen time, në Kore. Gadishulli Korean ka qenë regjur me vuajtje të mëdha, dhe me tragjedinë e ndarjes më dysh, prandaj jam në gjendje ta ndjej në çdo qelizë të trupit se një energji e paparë është grumbulluar këtu dhe është gati të shpërthejë. Ashtu sikurse askush nuk mund të ndalë ardhjen rishtaz të pranverës, po ashtu nuk ka fuqi njerëzore që mund të ndalë ardhjen e fatit qiellor në Gadishullin e Koresë dhe shpërndarjen e tij anembanë botës. Njerëzit duhet të përgatiten që të jenë në gjendje të ngrihen së bashku me baticën e fatit qiellor, kur ajo të mbërrijë.

Unë jam një person i debatueshëm. Thjesht shqiptimi i emrit tim shkakton telashe në botë. Nuk jam përpjekur kurrë për para apo për famë, por e kam shpenzuar jetën duke folur vetëm për paqen. Megjithatë, bota ka shpifur gjithfarësoj shprehjesh për mua, më ka refuzuar dhe më ka ndjekur me gurë. Shumë nuk duan t’ia dinë se çfarë them apo çfarë bëj. Dinë vetëm të më kundërshtojnë.

Jam burgosur padrejtësisht gjashtë herë gjatë jetës sime: nga Japonia perandorake, në Korenë e Veriut të Kim Il Sung, nga qeveria e Singman Ri në Korenë e Jugut, madje, edhe në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Në disa raste më kanë torturuar aq shumë, saqë më është ndarë mishi nga trupi. Megjithatë, sot, në zemër nuk më ka mbetur as gërvishtja më e vogël. Plagët e vjetra zhduken lehtësisht në praninë e dashurisë së vërtetë. Dashuria e vërtetë është një zemër që jep e jep dhe dëshiron të vazhdojë të japë. Dashuri e vërtetë është ajo që, madje, harron që ka dhënë dhe jep dashuri përsëri.

Gjatë gjithë jetës kam qenë i dehur nga kjo lloj dashurie. Nuk kam dashur gjë tjetër përveç dashurisë dhe jam dhënë i tëri në përpjekje për ta ndarë dashurinë me fqinjët e mi të varfër. Me raste, rruga e dashurisë ishte aq e vështirë, sa gjunjët më thernin, por edhe atëherë ndieja gëzim në zemër dhe isha më i vendosur për ta dashur njerëzimin.

Madje, edhe tani, jam i mbushur me dashuri që nuk kam pasur akoma mundësi ta jap. Tani, unë po ia lë këtë libër botës, të shoqëruar me lutjen që kjo dashuri do të bëhet një lumë i paqes, që do të ngopë tokën e tharë nga dimri dhe do të rrjedhë deri në fund të tokës.

Kohët e fundit, një numër në rritje njerëzish po kërkojnë të dinë më shumë rreth meje. Për hir të atyre që janë kuriozë, kam kthyer kokën pas për të parë jetën time dhe kam hedhur kujtimet e mia të sinqerta në këtë libër. Për sa u përket historive që nuk kam mundur t’i përfshij në këtë vëllim, shpresoj të kem mundësi të tjera për t’i treguar.

U dërgoj dashuri të pafundme atyre që kanë besuar tek unë, që kanë mbetur në anën time dhe kanë jetuar me mua, veçanërisht, gruas time, Hak Xha Han Mun, së cilës i jam thellësisht mirënjohës që ka luftuar së bashku me mua për të ngjitur majat më të vështira.

Në fund, do të dëshiroja të shprehja mirënjohjen time të thellë për Jun Xhu Park, presidenten e shtëpisë botuese Gim-Jung inc., për sinqeritetin dhe përkushtimin që ka dhënë në procesin e botimit të këtij libri, si dhe për të gjithë ata në atë shtëpi botuese që punuan për të zbardhur fjalët që kam thënë në mënyrë që përmbajtja, shpesh e ndërlikuar, të kuptohet lehtë prej lexuesve.

Sun Myung Moon

Cheongpyeong, Kore e Jugut, 1 mars 2009.

 

Si qytetar global paqedashës. Dashuri, paqe botërore Autor Sun Myung Moon

Si qytetar global paqedashës. Dashuri, paqe botërore.

Autor Reverendi Sun Myung Moon

Botues: Federata e Familjes për Paqe Botërore dhe Bashkim & U.F.O Press

Botimi i parë në shqip nga Shtëpia Botuese Universitare UFO Press, qershor 2011

Botimi origjinal, në gjuhën koreane, nga Gimm-Young Publishers, Inc. Seul, Republika e Koresë, 9 mars 2009

Nga Valbona Nathanaili 

Fjala e mbajtur me rastin e promovimit të librit, në mjediset e “Albanian University”, dt. 31.10.2011  

Afro shtatë muaj më parë pata kontaktin e parë me dy nga përfaqësuesit shqiptarë të Federatës së Familjes për Paqe Botërore dhe Bashkim, zotërinjtë Gani Rroshi dhe Sokol Rexhepi. Qëllimi ishte ky për të cilin jemi mbledhur: botimi në shqip i librit “Si qytetar global paqedashës”. Që nga ajo ditë, takimet u bënë periodike, për të diskutuar dhe monitoruar të gjithë procesin e botimit. Me synimin për t’i qëndruar sa më besnikë jo vetëm kopjes anglisht, por edhe perceptimeve të autorit apo këndvështrimit me të cilin ai e sheh botën, zgjodhëm gjuhën dhe terminologjinë që do të përdorej, formatin e librit apo deri edhe letrën me të cilën do të shtypej, detaje që të gjitha së bashku japin procesin e bukur të botimit të një libri. Jam krenare që jam pjesë e kësaj iniciative! Dua t’i falënderoj për bashkëpunimin e frytshëm dhe, akoma më shumë, për rezultatin: kemi në dorë një titull shumë të mirë shqip, që transmeton vlera ndryshe!

Përmes këtij libri autobiografik, reverendi Moon jep misionin e jetës së tij: dashuri dhe paqe globale, gjë e cila duket që në titullin e librit. Në fakt, tema është sa e re dhe e vjetër, por në gjuhën e autorit, në kujtimet që sjell, në mënyrën si e transmeton tek lexuesi, tingëllon ndryshe. Ai ka dashuri për njerëzit që e rrethojnë, për bashkëpunëtorët, për familjen, për natyrën, për bimët e kafshët, ndërkohë që paqja e Moon është më shumë. Perceptimi i tij për paqen fillon në vitet e para të jetës, e thjeshtë dhe i kuptueshme për një fëmijë, që sikundër shprehet në f. 3 të librit është një ndërthurje e lirisë me sigurinë: kur në shpinë të të atit, ndjen, për herë të parë, siguri totale dhe liri në zemër, si dhe një harmoni me natyrën dhe çdo gjë përreth. Paqja që ofron Moon zgjerohet nga faqja në faqe, thellohet nga rreshti në rresht dhe është dinamike. Në mënyrë simbolike udhëtimi i Moon nis në shpinën e të atit, për të vazhduar në të katër anët e globit, një udhëtim pothuaj një shekullor (mos harroni se aktualisht është mbi 90 vjeç) për t’i bërë synimet e veta synime të të tjerëve, për ta shndërruar misionin e tij në mision të të tjerëve, në përpjekje për të hedhur bazat e një paqeje globale dhe për të falur dashuri. Në botën e shekullit të njëzet e një, këto duhet të jenë dy karakteristikat dalluese të qytetarëve të saj.

Idesë së paqes si jetë në harmoni, siguri dhe liri, Moon i kthehet vazhdimisht. Duke qenë me origjinë nga Koreja e Veriut është tepër konkret në mënyrën e perceptimit të kësaj ideje. Pasi merr në analizë ngjarjet kryesore që kanë ndodhur në vende të ndryshme në këta dhjetëvjeçarët e fundit, në Europë, Amerikë e Azi, në një pjesë të mirë të librit do të gjeni përpjekjet për bashkimin e Koresë së Veriut me atë të Jugut.

Nga shkencat e natyrës dimë se ajo që shohim varet nga pozicioni ku ndodhemi. Falë Galileut jemi në gjendje të themi se ndonëse Hëna dhe Dielli duken me të njëjtat përmasa nga Toka, nëse do të ishim në Hënë nuk do mund ta pohonim diçka të tillë. Pra, perspektiva pozicionale, që në fizikë njihet thjesht si sistem referimi, është diçka shumë e rëndësishme. Ajo që shohim, duke mos qenë e pavarur nga pozicioni ku gjendemi, ndikon në besimin tonë, ndikon në zgjedhjet tona. Të ndryshosh vendndodhjen është një mënyrë e mirë për të parë gjërat ndryshe, për të zbuluar të fshehtat, për të zgjeruar e thelluar vëzhgimin dhe, mbi bazën e tyre, për të ndryshuar zgjedhjet e besimin. Duke lëvizur nga një shtet në tjetrin, duke takuar personalitete dhe njerëz të thjeshtë në të katër anët e botës, Moon na jep një perspektivë  të re, duke u përpjekur që atë që sheh ai, ta fusë në optikën e syve tanë.

Autori ka arritur të kuptojë nevojën për të shkuar përtej kufizimeve që të imponon shkalla e ulët e njohjes, duke na dhënë një pamje tjetër, më të gjerë, më të bukur, më shpresëdhënëse dhe duke na ftuar, në të njëjtën kohë, për të qenë pjesë e saj, ndoshta edhe duke na vënë në dukje shpirtin pragmatist të tij: është themeluesi i gazetës Washington Post dhe ka biznese në shumë vende të botës. Në f. 314 dhe 315 kalon në këshilla praktike sa i takon mënyrave që duhen zbatuar për zgjidhjen e varfërisë.

Në tragjedinë “Mbreti Lir”, diku, mbreti i thotë shërbëtorit të tij besnik, se një njeri duhet ta kuptojë si funksionon kjo botë edhe kur është i verbër. Në mënyrë figurative, në f. 277, autori shprehet: “Të zgjuarit duhet ta rreshtojnë veten në anë të ligjeve dhe të ritmit të universit” dhe, disa rreshta më tutje: “Peshqit kanë shtigjet e tyre dhe kohë të caktuara kur kalojnë në to. Nëse nuk i dimë këto rrugë, nuk mund t’i kapim. Vetëm fakti që ka ujë, nuk do të thotë se ka peshq”. Kjo është ajo që propozojnë shumë ekonomistë: zgjedhjet e njerëzve duhet të kenë doza të theksuara racionaliteti, duke u përpjekur për të krijuar një lidhje logjike ndërmjet atyre që kemi arsye për t’i zgjedhur dhe atyre që janë racionale nga ne për t’i zgjedhur. Në këtë frymë, Moon propozon zgjidhje të ndryshme për mjedisin, për lirinë e besimit dhe për vetë konceptin e bamirësisë.

Në mënyrë simbolike, libri mbyllet me idenë e ndërtimit të autostradës së paqes botërore. Si do të ndërtohet kjo autostradë? Sigurisht me punë. Në f. 343 Moon shprehet: “Ka ardhur koha t’i kthejmë shpatat në plugje dhe heshtat në drapinj”.

Në punën tonë, kur botojmë një libër, një nga pse-të që duhet t’i japim përgjigje është: Kujt i duhet libri? Kush është lexuesi i tij? Përgjigja fillon zakonisht me klasifikimin e lexuesve sipas interesave, grupmoshave, edukimit ose profesionit. Në rastin e librit që keni në dorë, po ofroj një klasifikim të ri: për të gjithë. Kjo për të vënë në dukje një element tjetër të rëndësishëm në ndihmë të të kuptuarit të librit dhe të interesit për ta lexuar atë.

Në jetën e përditshme njerëzit udhëhiqen nga motive të ndryshme, motive që shpesh gjenden përtej interesave të ngushta private ose vetjake, si: humanizmi, bujaria, drejtësia, shpirti dhe dëshira për të punuar për të tjerët, bashkëpunimi. Për ne, nuk është shumë e vështirë të pranojmë se njerëz të tillë, ekskluziviteti i motiveve të të cilëve është jashtë sferës së interesave vetjake, ekzistojnë. Reverendi Moon është një prej tyre. Por edhe më skeptikët duhet të pranojnë se ideja e bashkëpunimit është një normë grupi me përfitime dypalëshe. Reverendi Moon ofron bashkëpunim. Për këto arsye, libri ka të ofrojë për të gjithë.

PËRMBAJTJA

PARATHËNIE / KAPITULLI I: USHQIMI ËSHTË DASHURI Çfarë mësova për paqen, ndërsa babai më mbante në shpinë; Gëzimi që ndien kur u jep ushqim të tjerëve; Të jesh shok me të gjithë; Një busull e saktë për jetën time; Një fëmijë kokëfortë, që nuk heq dorë nga e vetja; Të duash natyrën që të mësosh prej saj; Të flasësh rreth universit me insektet; Student entuziast. KAPITULLI II: ZEMRA IME RRJEDH BASHKË ME NJË LUMË LOTËSH Midis frikës dhe frymëzimit; Sa më shumë të lëndoheni, aq më shumë duhet të doni; Një thikë që nuk mprihet bëhet e mpirë; Një çelës që hap një sekret të madh; Si një top i zjarrtë që digjet; Punëtorë që bëhen miq, duke vuajtur së bashku; Deti i qetë i zemrës; “Të lutem mos vdis˝; Një urdhër që duhet zbatuar; Një kokërr orizi është më e madhe se Toka; Burgu i Hungnamit në dëborë; Forcat e OKB-së hapin portën e burgut. / KAPITULLI III: E BRENDSHMJA PASUROHET PËRMES VUAJTJEVE DHE VËSHTIRËSIVE “Ju jeni mësuesi im shpirtëror˝; Burri i pashëm, i çmendur pranë burimit; Një kishë pa përkatësi; Dy universitete përjashtojnë studentë dhe profesorë; Sythe të reja çelin mbi degët e djegura; Ne stërvitemi prej plagëve tona; Më e rëndësishmja nga të gjitha është zemra e sinqertë. / KAPITULLI IV: FILLIMI I MISIONIT BOTËROR Të ndjekësh vullnetin e Zotit pa menduar për veten; Para të fituara me nder dhe të shpenzuara me pastërti; Fuqia e vallëzimit mallëngjen botën; Engjëjt hapin një shteg në mes të pyllit të errët; Turneu botëror / FOTO NGA JETA IME / Aeroplani i fundit për në Amerikë; E ardhmja jonë lidhet me oqeanin; Shpresa ime për një revolucion të ri amerikan; Monumenti i Uashingtonit, 1976; “Mos qani për mua, por qani për botën”; ˝Pse duhet të shkojë në burg babai im?˝/ KAPITULLI V: FAMILJET E DASHURA MUND TA NDRYSHOJNË BOTËN Bashkëshortja ime, Hak Ja Han Moon; Një bukuri e brendshme e pakrahasueshme; Premtime që nuk duhet të thyhen kurrë; Të dashurosh, do të thotë të japësh dhe të harrosh; Familjet paqësore janë tullat për ndërtimin e Mbretërisë së Qiellit; Lotët e dhjetë viteve zbutën zemrën e një vjehrri; Domethënia e vërtetë e martesës; Dashuria e vërtetë gjendet në familjet e vërteta; Të lësh pas dashurinë, si trashëgimi / KAPITULLI VI: DASHURIA DO TË SJELLË BASHKIMIN Fuqia e fesë për t’i kthyer njerëzit drejt mirësisë; Lumi nuk i pengon ujërat që rrjedhin drejt tij; ˝Lejo lirinë e besimit në Bashkimin Sovjetik˝; Bashkimi i Koresë do të sjellë bashkimin e botës; Takimi me Presidentin Kim Il Sung; Toka edhe mund të ndahet, por njerëzit e saj jo; As me pushkë dhe as me shpata, por me dashuri të vërtetë / KAPITULLI VII: E ARDHMJA E KORESË, E ARDHMJA E BOTËS Harmonia botërore fillon në Gadishullin Korean; Prej vuajtjes dhe lotëve, në paqe dhe dashuri; Qëllimi i fesë së shekullit të njëzetenjëtë; Projektet kulturore shprehin krijueshmërinë e Zotit; Zotërimi i deteve dhe e ardhmja e botës; Shansi i madh në ‘epokën e oqeanit’; Edhe një luleradhiqe është më e çmuar se ari; Zgjidhja e problemit të varfërisë dhe urisë; Përtej bamirësisë për t’i dhënë fund urisë / KAPITULLI VIII: VIZION I RI PËR RININË Gjej qëllimin, ndrysho jetën tënde; Përqafo botën; Gjithçka që kemi na është huazuar nga Zoti; Lumturia është jetë e jetuar në shërbim të të tjerëve; Të ëndërrosh një botë paqësore.

Foto kryesore: Nga promovimi i librit në mjediset e “Albanian University”, dt. 31.10.2011. Foto credit: Federata e Familjes për Paqe Botërore dhe Bashkim.

Himara në dritën e të dhënave historike, gjuhësore dhe etnologjike Nga Zimo KRUTAJ

Himara në dritën e të dhënave historike, gjuhësore dhe etnologjike

Refleksione Nga Zimo KRUTAJ

Kur më bie në dorë një libër i mirë, më vjen ndër mend një varg i një mikut tim poet që shkruan ” … marr librin dhe iki me padurimin e shfletimit të faqeve…” Kësaj here, teksa mora librin e Rami Memushajt “Himara në dritën e të dhënave historike, gjuhësore dhe etnologjike”, (botim i shtëpisë botuese “Toena”, 2004) m’u kujtuan, që nga vitet e fëmijërisë, vargjet  e një kënge të hershme labe “ Himara në breg të detit / Shtatë fshatëra që janë / Të penës e të dufeqit…/ I tregojn’ gjoksin dovletit / Si zogjtë në tramundanë!” Më pas, edhe pse nuk i hasa në libër, kur e përfundova së lexuari, m’u kujtuan rishtas këto vargje të papërsëritshme, për bukurinë, fuqinë shprehëse dhe lakonizmin me të cilin portretizojnë cilësitë karakteristike të himarjotëve, virtutet, mençurinë, burrërinë e qëndresën historike të tyre. Të tillë dalin Himara dhe himarjotët edhe në librin “Himara…”, të gjuhëtarit dhe pedagogut të njohur Rami Memushaj, por kësaj here, jo me ekzaltime e figura të gjetura poetike, por nën dritën e dokumenteve, dëshmive, fakteve e ngjarjeve historike, trajtesave, argumenteve e dukurive gjuhësore, dhe të dhënave e burimeve etnologjike, të paraqitura me një përkujdesje shkencore të rreptë, me një ndjenjë atdhetarie të përgjegjshme, me gjuhë të përkorë e stil të admirueshëm.

Po përse Himara? Pse pikërisht tani? Përgjigjen e gjejmë të përmbledhur në shënimin përcjellës të autorit në kopertinën e librit… “ Pas jehonës që patën në vend ngjarjet e tetor – nëntorit 2003 në bashkinë e Himarës, nuk janë të paktë ata që duan të dinë diçka për Himarën dhe për banorët e saj. Duke qenë se aleati më i madh i armiqve të kombit tonë në përpjekjet për të na përçarë e për të na larguar nga njëri – tjetri ka qenë kurdoherë padituria, për të shpërndarë mjegullën e paragjykimeve e të mëtimeve pa baza historike ndaj Himarës, jam përpjekur në këtë libër të ndriçoj prejardhjen e himarjotëve, vendin e saj në Labëri, lidhjet tradicionale e historike me krahinat fqinje dhe çfarë e dallon atë prej tyre.”

Kemi të bëjmë, pra, me një shtysë, një qëndrim e vokacion sa shkencor, kulturor e intelektual, aq edhe qytetar e atdhetar. Një libër që lind si kërkesë e domosdoshme, si nevojë aktuale e ndërgjegjes dhe mendësisë së shoqërisë së sotme shqiptare, po kurrsesi i shkruar me ngut, një libër që rri me dinjitet, si në tryezën e punës së intelektualit e studiuesit ( shqiptar apo të huaj), si në bibliotekën e shtëpisë së njerëzve të thjeshtë. Kjo bëhet e mundur jo aq për shkak të punës së madhe njohëse, hulumtuese, studimore e përgatitore, ( vetëm burimet bibliografike të shfrytëzuara janë më tepër se 150 volume), përzgjedhjes e paraqitjes së sa e sa dokumentave, se sa falë përpunimit e zotërimit të lëndës, njohurive dhe aftësisë së autorit për të arritur e shprehur me argumente bindëse përfundime me vlera të mirëfillta. Shkurt, një libër që na duhet, i shkruar siç duhet,(jo vetëm siç e duam ne, shqiptarët) që vjen në kohën e duhur.

Ndjenja e masës, paanësia, e plotëria e librit ndjehen që në  konceptimin e strukturimin e tij. Autori, pas një parathënieje të shkurtër e një fjale hyrëse, në kreun e parë trajton konceptin e pakicave dhe etnive, përkufizimin dhe raportet midis tyre, llojet e pakicave dhe përcaktimin e tyre duke iu referuar akteve e dokumentave të konventave të ndryshme ndërkombëtare për to. Më tej vijon me paraqitjen, trajtimin, interpretimin e argumentimin e të dhënave, dëshmive, dokumentave, tezave e hipotezave për lashtësinë e Himarës ( shek IV para Krishtit), për vendin e saj si pjesë e Kaonisë së lashtë ilire, e më pas, në rrjedhën e shekujve, si pjesë e Epirit nën sundimin romak e bizantin, Arbërisë e Labërisë. Lidhjeve tradicionale të Himarës me këtë të fundit, marrëdhënieve, mitologjisë, besimeve, shtresimeve kuturore, folklorit e sidomos gjuhës amtare të himarjotëve autori u kushton vëmendje të veçantë. Pas analizave të hollësishme, të shtjelluara me argumente bindëse e herë herë shteruese, me qartësi, thellësi e paanësi shkencore, arrihet natyrshëm në përfundimin se “faktet historike, tradita vendëse, gjuha dhe trashëgimia gojore, të gjitha dëshmojnë se himariotët janë shqiptarë.”

Kur e mbaron së lexuari librin, nuk mund të mos mbushesh me dashuri e krenari për historinë e lashtë e të re të Himarës e të himariotëve, burrave “ të penës e të dufeqit”, për të cilët , MiloVarfi nga Vunoi shkruan në gazetën “Dielli” më 1913 se janë

“… kollona dhe fryma e Shqipërisë.” Për këtë vend ku, siç thuhet në librin në fjalë, ka zbarkuar Jul Cezari, ku kishin kalatë dhe vilat e pushimit sundimtarët e Epirit dhe perandorët e Bizantit, ku gjendet Vasilikoi i Ana Komnenës e kështjella e Ali Pashë Tepelenës, ku banorët i shkruajnë letra papëve të Romës, Carëve të Rusisë e mbretërve të Evropës që t’i ndihmonin në qëndresën e tyre kundër sulltanëve të Turqisë. Për vendin ku “kanë lindur shkrimtarë, kapedanë, gjeneralë e klerikë të shquar. Për qëndrimin atdhetar të këtyre të fundit mjafton të shohim një fragment të përgjigjes që kryetari i Epitropisë së Himarës, Ikonom Anastas Zotua, i kthen, më 1891, Mitropolisë së Drinopullit për qëndrimin ndaj Lidhjes së Prizrenit:

  • “…Epitropia e Kishës Qendrore të Himarës, në një mbledhje të saj, vendosi t’ju kujtojë se nuk keni asnjë të drejtë të ndërhyni në çështjet tona, dhe përsa u përket akuzave që na bëni, ato janë krejt pa baza. Kurrë s’kemi ndryshuar as bindje, as karakter dhe mbas vitit 1875 kemi vazhduar t’i qëndrojmë besnik idealit tonë kombëtar për lirinë e popullit shqiptar. Lidhja është e shqiptarëve dhe himariotët janë shqiptarë. Lidhja është e shqiptarëve dhe jo e turqve dhe vepra dhe qëllimi i Avdul Frashërit, Myslim Gjolekës, Koto Hoxhit Mikel Haritos etj. janë dhe tonat. Kjo është rruga e popullit të Himarës.”

Më qartë s’ka si bëhet…

Dokumente të tilla, edhe më të hershme e të rëndësishme, sjell Rami Memushaj në veprën e tij. Jo vetëm vlera autentike e tyre, jo veç shtjellimi e argumentimi i fakteve historike, kulturore apo dukurive gjuhësore dhe lidhjet organike ndërvepruese, por edhe gjuha e zgjedhur, shqipja e kulluar dhe stili i rrjedhshëm dëshmojnë qartë për atë që autori e shpall që në hyrje. Ky libër është shkruar me një ndjenjë të thellë dashurie për Himarën dhe për bijtë e saj. Një dashuri që sot bëhet më e thekshme e kthehet në një ndjenjë prekëse dhembshurie kur sheh indiferencën e mungesën e përkujdesjes së shtetit shqiptar për këtë margaritar të bregdetit tonë.

Në mbyllje na duhet të cekim një fakt gjithsesi trishtues. Prej kohësh mediat tona vizive e të shkruara vijojnë të na servirin për “best-seller” gjithfarë botimesh me vlera të dyshimta apo, më së paku, ende të pakonfirmuara, kur botimi i një libri si “Himara…”apo i të tjerëve të përafërt me të, duhej të përbënte një ngjarje për kulturën tonë kombëtare. Është vërtet trishtuese e për të ardhur keq, nëse bëhet fjalë për mungesë vëmendjeje, paaftësi, apo rastësi. Ama, nëse është “harresë” e qëllimtë a kushedi ç’tjetër, duhet t’i vemë gishtin kokës se këmbanat bien edhe për ata që s’duan t’i dëgjojnë.

 

Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Shqipëria

Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Shqipëria

Pjesë nga historia e marrëdhënieve diplomatike

Pas Luftës së Parë Botërore, qeveria amerikane ngurronte ta njihte de jure shtetin shqiptar. Më 27 prill 1922, Sekretari i Shtetit, Charles Evans Hughes, njoftoi Konsullin e Përgjithshëm amerikan në Tanger, Maxwell Blake, se Departamenti i Shtetit po studionte mundësinë e njohjes së Shqipërisë. Ai i kërkoi zotit Blake të shkonte në Shqipëri dhe t’i raportonte mbi gjendjen e vendit, mbi qëndrueshmërinë e qeverisë shqiptare dhe mbi interesat amerikane atje.

Sipas Ilir Ikonomit (Pushtimi, UET Press), ka shumë mundësi që nxitja përfundimtare për njohjen të ketë ardhur nga një letër e 26 prillit 1922 e Sekretarit të Tregtisë, Herbert Hoover, i cili më vonë do të bëhej president. Në letrën dërguar Departamentit të Shtetit, Hoover sugjeronte që t’i kushtohej vemendje çështjes së njohjes së Shqipërisë, duke patur parasysh se kompania amerikane Sinclair Oil po zhvillonte bisedime për një koncesion nafte në Shqipëri.

Blake shkoi në Shqipëri në fillim të qershorit dhe përgatiti një raport mjaft pozitiv për vendin:

  • “Megjithëse shteti shqiptar ende nuk ka dalë përfundimisht nga fazat e eksperimentit shpresëdhënës, – shkruante Blake, – ai është forcuar mjaftueshëm për të patur mbështetje ndërkombëtare. Qëndrimi i qeverisë shqiptare ndaj interesave amerikane është veçanërisht i favorshëm.”

Blake i rekomandon Departamentit të Shtetit njohjen e Shqipërisë. Si argument të parë për rekomandimin e tij, Blake rendit se njohja do të ishte një nxitje morale për popullin shqiptar, “i cili ndodhet në një fazë kritike të luftës së tij për pavarësi”. Sipas Blake, faktorët materialë janë në vend të dytë. Herët a vonë, – shkruante ai, – njohja do të vijë, por do të ishte mirë nëse ajo bëhet menjëherë.

Nga fundi i korrikut 1922, Departamenti i Shtetit i dërgoi një telegram të ngutshëm komisionerit të Shteteve të Bashkuara në Tiranë, Maxwell Blake, ku thuhej:

  • “Më 28 korrik, ju mund ta njoftoni me shkrim ministrin e Punëve të Jashtme për njohjen de jure të Shqipërisë nga Shtetet e Bashkuara. Me këtë rast, mund të deklaroni se Qeveria e Shteteve të Bashkuara njeh faktin se Shqipëria ka arritur të mbajë me sukses një qeveri kombëtare. Në pritje të veprimit legjislativ nga ana e Kongresit për të vendosur përfaqësi të rregullt diplomatike, ju do të vazhdoni të luani rolin e komisionerit në rangun e ministrit. Fakti i njohjes do të jepet për botim në gazetat e mëngjesit të datës 28 korrik.”

Faik Konica, si kryetar i Vatrës, falënderoi menjëherë nga Bostoni Sekretarin e Shtetit, Hughes. Telegramin e dërgonte “në emër të shqiptarëve që rrojnë n’Amerikë, disa prej të cilëve luftuan e derdhën gjakun e tyre në rreshta t’Ushtrisë Amerikane”.

Gazeta The Christian Science Monitor, në një artikull me titull “Greetings to Independent Albania,” shkruan:

  • “Duke njohur Shqipërinë e pavarur, Departamenti i Shtetit i jep përkrahje morale një race që vlen ta dëgjosh me vëmendje dhe që meriton përkrahje. Për shkaqe të rrjedhura nga luftrat ballkanike dhe pothuajse e harruar fare gjatë Luftës së Madhe, Shqipëria, duke ngritur kokën tani prapë nga greminat, ka probleme të vështira dhe të çuditshme për të zgjidhur. Por megjithë këto vështirësi e pengesa, shqiptarët janë një popull liridashës, trim dhe energjik. Ata meritojnë të kenë ndihmën dhe simpatinë e botës.”

Marrëdhëniet diplomatike mes dy vendeve vendosen më 4 dhjetor 1922. Sipas Valbona Nathanaili, ambasadori i parë i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, i akredituar në Tiranë si “I dërguar i jashtëzakonshëm dhe Ministër i plotfuqishëm” është Ulysses Grant-Smith, zyrtar i shërbimit të huaj. Emërimi është bërë më 22 shtator 1922. Letrat kredenciale i paraqet më 4 dhjetor 1922. Më 8 shkurt 1925 përfundon misionin. Më 17 Shkurt, 1930 emërohet Herman Bernstein, nga New-Jorku, i cili bën prezantimin e letrave kredenciale më 28 prill 1930 dhe e përfundon misionin më 24 shtator, 1933.

Më 8 prill 1939 forcat italiane pushtojnë Tiranën. Në këtë periudhë, misionin e drejtonte Hugh G. Grant (i emëruar si “I dërguar i jashtëzakonshëm dhe Ministër i plotfuqishëm” më 9 gusht 1935 dhe paraqitur letrat kredenciale më 8 nëntor 1935).

Marrëdhëniet u ndërprenë më 5 qershor 1939, kur ministri i Jashtëm shqiptar Xhemil Dino e njoftoi ministrin fuqiplotë amerikan Hugh Grant se Italia kishte marrë në kontrollin e saj punët e jashtme të Shqipërisë, si pasojë e pushtimit italian të 7 prillit. Legata u mbyll më 16 shtator 1939.

Legata mbyllet zyrtarisht më 16 shtator 1939. Grant largohet nga Shqipëria më 27 shtator 1939.

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, ShBA dërgojnë në Shqipëri, në vitin 1945, një mision jozyrtar për të studiuar mundësinë e rivendosjes sëmarrëdhënieve me regjimin e Frontit Nacional-Çlirimtar, por për shkak të mosmarrëveshjeve, Shtetet e Bashkuara e tërheqin misionin në nëntor të vitit 1946.

Marrëdhëniet diplomatike Shtetet e Bashkuara të Amerikës – Shqipëri rivendosen përsëri më 15 mars 1991, pas një ndërprerjeje prej 52 vjetësh, me nënshkrimin në Uashington të memorandumit të mirëkuptimit mes ministrit të Jashtëm shqiptar Muhamet Kapllani dhe ndihmës Sekretarit amerikan të Shtetit Raymond Seitz. Ambasada në Tiranë rihapet më 1 tetor 1991.

Kristofer Hill është “I ngarkuar me punë, ad interim”, i pasuar nga Uilliam Eduin Rajerson, Ambasador i Jashtëzakonshën dhe Fuqiplotë. Rajerson i paraqet kredencialet e tij, qeverisë së Shqipërisë, më 21 dhjetor 1991.

 

Diabetes mellitus Nga Ben Blushi

Diabetes mellitus

Pjesë nga libri Hëna e Shqipërisë Autor Ben Blushi (ff. 139-41)

Pesimizimi është i ngjashëm me diabetin. Ai është një sëmundje që e mpin nevojën për ndryshim. Është si diabeti për trupin e njeriut. Prek të gjitha shqisat, duke zvogëluar shpejtësinë e reflekseve dhe kalbur ngadalë. Gangrenizon gjymtyrët, verbon sytë dhe ul ritmin e zemrës. Unë do ta quaja pesimizëm diabetik. Diabetes mellitus, sipas greqishtes së vjetër, ose depërtimi i mjaltit.

Më ngacmon shumë përkthimi i këtij togfjalëshi, sa mjekësor, aq edhe letrar. Kur e lexon është tingëllues, frymëzues dhe ushqyes. Një lugë mjaltë të hap oreksin, do thoshte gjyshja ime. Gjithkush do zgjidhte mjaltin përpara kripës ose piperit. Por në fakt, akti është vdekjeprurës. Imagjinoni një trup që nginjet në mjaltë dhe mezi lëviz nga apatia, nga rëndesa në stomak, nga ngathtësia e gjymtyrëve dhe që gradualisht fillon e verbohet, horizonti i mjegullohet, kufijtë humbin largësinë e tyre, ngjyrat – forcën dhe shkëlqimin që u japin syve, derisa zemra zmadhohet, zgjerohet, sforcohet dhe rëndohet, duke mos prodhuar dot fuqinë motorike që duhet t’u përcjellë gjithë organeve të tjera për t’i vënë në lëvizje. Diabetes mellitus. Depërtimi i mjaltit.

Pasoja e këtij pesimizimi diabetik është e parashikueshme: pas 40 apo 50 vitesh popullsia e Shqipërisë do kufizohet deri në masën që i vlen elitës së pasur për fuqi punëtore. Të tjerët, të papunët dhe të pazotët, do jenë gjithnjë e më të pakët. Ata do kufizohen jo sepse do pasurohen, por sepse do pakësohen si racë, duke lindur më pak. Siç edhe thotë studimi i OKB-së që citova në fillim të këtyre mendimeve. Shqiptarët e varfër do të shtohen më pak derisa të zhduken vetë. Dhe ndoshta pas njëqind vitesh, Shqipëria nuk do ketë më të varfër, sepse ata nuk do të lindin më, ose më saktë nuk do të kenë arsye dhe kushte për të lindur. Pesimizmi diabetik, si pasojë dhe pabarazia si shkak do kenë fituar. Shqipëria do të jetë më e vogël, sepse çdo ditë e më shumë njerëz do t’i bëjnë këtë pyetje vetes: A mund të jetosh në Shqipëri? E nëse duhet të shmangim zvogëlimin e Shqipërisë duhet ta fshijmë këtë pyetje. Gjergj Fishta do të thoshte Surgite Mortu, Cohi të Dekun. Por ai ishte një prift. Dhe priftërinjve nuk u lejohet të parashikojnë.

Pushtimi Ministri amerikan në Tiranë, Hugh Grant, rrëfen 7 prillin shqiptar Autor Ilir Ikonomi

Pushtimi Ministri amerikan në Tiranë, Hugh Grant, rrëfen 7 prillin shqiptar Autor Ilir Ikonomi

Materiali arkivor është mbledhur dhe përkthyer nga Ilir Ikonomi

Redaktor Valbona Nathanaili Botues UET Press f. 202 ISBN 978-9928-4181-9-7 Çmimi 800 lekë

Materialet dokumentare të këtij libri janë nxjerrë nga Arkivi Kombëtar amerikan në College Park, Maryland, U.S.A. (NACP).

Titujt e raporteve të ministrit Hugh G. Grant në origjinal: Minister’s resume of the last days of King Zog’s regime in Albania, the Italian military occupation and subsequent events. (May 24, 1939, NACP, 875.00/520); Minister’s supplementary and final report on the Italian occupation of Albania. (July 25, 1939, NACP, 765.75/585)

PËRMBAJTJA

Pjesa e parë: NJËMIJË E NJË NETË SHQIPTARE. Në Tiranë / Legata në Rrugën e Elbasanit / Para, intriga dhe festime / Shenja dëshpërimi / Kumbari.

Pjesa e dytë: MINISTRI GRANT RRËFEN PUSHTIMIN.  Komploti / Mbreti i përlotur / Kryqëzimi / Një Itali e dehur / Shfaqje me kukulla / Hallkat e një zinxhiri / Kushtetuta e dhuruar /Aneksimi është i plotë / Epilog / Shënime / Dokumente / Foto.

“Kjo mënyrë jetese me traditat e lashta ishte kërcënuar, papritur, nga një popull i huaj me aeroplanë dhe me të gjitha mjetet e tjera të luftës moderne” Hugh G. Grant

Rreth librit

Nga Ilir Ikonomi

Ky libër tregon historinë e pushtimit të Shqipërisë nga Italia në prag të Luftës së Dytë Botërore dhe përmban rrëfimin e sinqertë të shefit të misionit diplomatik amerikan në Tiranë, Hugh Gladney Grant (Hju Glledni Grant).

Zoti Grant ishte emëruar ministër fuqiplotë në Shqipëri në vitin 1935 dhe pas disa vjetësh i qëlloi të bëhej dëshmitar i një ngjarjeje tronditëse, zbarkimit ushtarak italian në portet shqiptare më 7 prill 1939, që shënoi edhe fundin e qeverisjes së Mbretit Zog.

Disa javë pas pushtimit, diplomati amerikan shkroi një raport të gjatë përgjithçka që pa me sytë e tij dhe ia dërgoi shefit në Uashington, Sekretarit të Shtetit Cordell Hull (Kordell Hall). “Po jua dërgoj për informacionin tuaj dhe për arkivin”,- i shkruante ministri Sekretarit të Shtetit. Ai e plotësoi dëshminë me një raport tjetër, më të shkurtër, ku përshkruante periudhën deri në fund të korrikut 1939, në prag të mbylljes së legatës amerikane, si pasojë e aneksimit të Shqipërisë nga Italia. Zoti Grant e kuptonte rëndësinë e arkivave dhe kishte bindjen se raportet e tij mund të ndihmonin për të ndriçuar këtë pjesë tëhistorisë. “Ndoshta një ditë këto shënime mund t’i hyjnë në punë sadopak ndonjë studiuesi të kërrusur, që gërmon në historinë e ngritjes dhe rënies së një mbretërie”, – shkruante ministri.

Besoj se mundimi nuk i shkoi kot. Në vitin 2010, kur bëja kërkime në Arkivin Kombëtar amerikan në College Park, Maryland, i gjeta këto raporte të strukura mes shumë dokumenteve të tjera në pritje për t’u zbuluar. Kishin kaluar më shumë se shtatëdhjetë vjet nga koha kur ishin shkruar. Natyrisht, një vlerë e padiskutueshme e materialeve të tilla është se ato qëndrojnë shumë afër kohës së ngjarjeve dhe na sjellin fare pranë burimit. Prandaj mendoj se rrëfimi i paanshëm i ministrit Grant u shtohet, me dinjitet, dëshmive të tjera për 7 prillin.

Në raportet e tij ministri Grant trajton kryesisht ngjarjet e 7 prillit dhe zhvillimet që pasuan. Mu duk me vend që, para se t’i paraqisja lexuesit dëshminë e diplomatit, të bëja një përshkrim të atmosferës në vitet dhe muajt përpara mësymjes italiane mbi bazën e dokumenteve historike dhe dëshmive të tjera.

Libri përmban foto dhe një shtojcë me dokumente. Click për të parë, të plotë, informacionin që Ministri amerikan në Tiranë, Hugh G. Grant, i dërgon Uashingtonit me rastin e takimit me Shefqet Vërlacin.

Click për të parë, të plotë, letrën që Ministri amerikan në Tiranë, Hugh G. Grant, i dërgon Sekretarit të Shtetit, me rastin e mbylljes së legatës Amerikane në Shqipëri, më 26 qershor 1939.

who’s who – Irma Kurti

who’s who – Irma Kurti

Përgatiti: Valbona Nathanaili

Lindur më 20 mars 1966 në Tiranë. Përfundon studimet në Fakultetin e Historisë e të Filologjisë, dega anglisht në vitin 1988 dhe diplomohet mësuese anglishte për shkollë të mesme. Ka punuar si mësuese e gjuhës angleze dhe më vonë gazetare në disa organe shtypi, gazeta “Mësuesi”, “Dita Informacion” etj. Në shtator 1997 ndjek në Universitetin e Athinës, Greqi, kursin 1 vjeçar për mësimin e gjuhës dhe kulturës greke. Ka kryer kurse të ndryshme specializimi e trajnimi për gazetari në Gjermani, Norvegji, Danimarkë, SHBA, Francë, Itali, Zvicër etj. Aktualisht jeton në Bergamo, Itali.

Poezitë e saj janë përfshirë në antologjitë: “Il Federiciano” publikim i Shtëpisë Botuese Aletti Editore 2010, Antologjinë e Konkursit “Diffusione Autori” 2011 të “GDS Edizioni”. Ka botuar 15 libra në gjuhën shqipe dhe 9 në gjuhën italiane. Librat e saj janë përkthyer në disa gjuhë të botës: në anglisht, frëngjisht, spanjisht dhe gjermanisht.

Irma Kurti ka nisur të lëvrojë e të botojë poezi që në moshë të hershme. Krijimtaria e saj përfshin edhe shumë tekste këngësh – në publikun e gjerë njihet si krijuese e suksesshme e teksteve të këngëve të lehta në dhjetëra anketa muzikore, festivale kombëtare në RTSH e në koncerte pranvere.

Disa tekste këngësh, me autor Irma Kurti dhe interpretuar nga:

  • Ermira Babaliu: “Urimi yt”, “Letër malli”, “Mbrëmja që mban dashurinë tonë”, “Pranë të kaltrit det”, “E njëjta ëndërr”
  • Manjola Nallbani: “Shikomë në sy”
  • Anita Bitri dhe Federik Ndoci: “Të jem për ty Number 1”
  • Ingrit Jushi: “Befas zgjohem”
  • Saimir Braho: “Ajër”.

Çmime

  • 4 qershor 2017 Fiton çmimin “Poezia më e mirë kushtuar Nënës” si dhe vendin e shtatë në seksionin e poezisë për të rritur, në Konkursin Letrar Ndërkombëtar “Centro Giovani e Poesia” në Truggio (Monza e Brianza).
  • “Poetja e vitit 2015” nga Qendra P.E.N e Shqipërisë.
  • Në vitin 2013 fiton çmimin ndërkombëtar “Universum Donna” për letërsinë dhe emërtimin “Ambasadore e Paqes” nga Universum Academy dhe Universiteti i Paqes në Lugano, Zvicër.
  • Çmimi i parë ne seksionin e prozës në Konkursin Ndërkombëtar “Lago Gerundo- Europa e Cultura” edicioni i 9-të, në Paullo, Milano për librin “Midis dy brigjeve”.
  • Në vitin 2011 fiton çmim nderi në Konkursin Ndërkombëtar “Terre di Liguria 2011”(Tokat e Ligurias) në La Spezia për librin “Midis dy brigjeve”
  • Në vitin 2011 fiton çmimin e parë në Konkursin Ndërkombëtar të Poezisë dhe Prozës “Napoli Cultural Classic”, në Napoli, Itali, në kategorinë e autorëve te huaj.
  • Në vitin 2011 fiton çmimin e kritikës në Konkursin Ndërkombëtar të Poezisë e Prozës 2011 “Integrimi kulturor për një botë më të mirë” në Milano me përmbledhjen poetike “Të zgjosh një dashuri të shuar”.
  • Në vitin 2010 fiton çmimin e tretë në Konkursin Ndërkombëtar të Poezisë dhe Prozës “Napoli Cultural Classic”, në Napoli, Itali, me poezinë “Pak durim”.
  • Më 1989 fitoi çmimin e dytë në konkursin e organizuar nga Radio-Tirana me rastin e 45- Vjetorit të Çlirimit të Atdheut.
  • Në vitin 1980 është nderuar me çmimin e parë në konkursin kombëtar me rastin e 35-vjetorit të revistës “Pionieri”. 

who’s who – Ernest KOLIQI

who’s who – Ernest KOLIQI (20 maj 1903 – 15 janar 1975)

Përgatiti: Valbona Nathanaili 

U lind në Shkodër. Mësimet e para i ndoqi në Kolegjin Saverian të Jezuitëve të Shkodrës dhe, më pas, vijoi shkollimin në Arice të Lombardisë. Vjershat e para janë të kësaj periudhe dhe botohen në revistën “Noi, giovani”, një revistë studentore e themeluar nga vetë Koliqi, së bashku me disa bashkënxënës të tij (Elsie, 2001: 329). Kthehet në Atdhe në vitin 1922, ku integrohet shpejt në jetën kulturore dhe politike të vendit, si veprimtar i shoqërive “Bashkimi” e “Atdheu”. Së bashku me Anton Harapin dhe Nush Topallin themelojnë, në Shkodër, të përjavshmen “Ora e Maleve”, numri i parë i së cilës del më 15 prill 1923.

Më dhjetor të vitit 1924, me kthimin e A. Zogut në pushtet, internohet në Tuzla, në Bosnjën verilindore. Gjatë periudhës 1930-1933 është mësues në shkollën tregtare të Vlorës dhe në gjimnazin e shtetit në Shkodër. Me nxitjen dhe ndihmën e Koliqit, në kohën kur ishte mësues në shkollën tregtare të Vlorës, botohen shumë nga tregimet e Petro Markos, nxënësit të tij. Për shkak të aktivitetit të tij opozitar, detyrohet të emigrojë përsëri, por këtë radhë në Itali. Gjatë viteve 1933-1937 ndoqi studimet e larta për letërsi në Universitetin e Padovas, ku edhe u doktorua me tezën “Epika popullore shqiptare” (Hamiti, 2043: 391). Po gjatë kësaj periudhe, bashkëpunon me revistën mujore “Minerva”, revistë shkencore e letrare, (drejtor Nebil Çika).

Themelues e drejtues i revistave të shumta në Shqipëri dhe Itali ku botohej e trajtohej letërsia e kultura shqiptare, shkrimtar, përkthyes, studiues e botues. Nga vitet 1934-1936 bashkëpunon me revistën “Illyria” që botohej në Tiranë. Si letrar Ernest Koliqi mund të quhet si një ndër themeluesit e prozës moderne shqipe (Hamiti, ibid: 391). Por Koliqi është edhe poet, dramaturg, studiues e përkthyes letrar. Këtë veprimtari e krijimtari letrare e ushtroi gjatë gjithë jetës.

Sipas Hugh Grant, Ministrit Amerikan në Tiranë gjatë periudhës 1935-1939, Koliqi është anëtar i delegacionit shqiptar të kryesuar nga Shefqet Vërlaci, gjatë vizitës në Romë në qershor të vitit 1939. Gjatë vizitës, më datë 3, delegacionit i dorëzohet Kushtetuta e Re e Shqipërisë nga Mbreti Viktor Emanuel që njihte shkrirjen e ushtrisë shqiptare me atë italiane, mbrojtjen e interesave të Shqipërisë jashtë vendit nga Italia si dhe shtimin, në flamurin kombëtar, të emblemës së Fashios së Liktorit. Po sipas Grant “Për të mos mbetur prapa monarkut të tij, Duçja, në pritjen që dha për delegacionin atë mbrëmje, datë 11 qershor, me rastin e miratimit të Kushtetutës së Re, u shpërndau ndere disa zyrtarëve shqiptarë. Katër prej tyre, duke përfshirë Kryeministrin Vërlaci, i emëroi anëtarë të Senatit Italian, ndërsa dhëndrin e Kryeministrit, Dinon, e shpalli ambasador të Mbretit Perandor. Ministrin e Arsimit, E. Koliqin, profesor të Universitetit të Romës”, ndonëse Caccamo (Tiranë, 2012) e saktëson “Profesor ordinar i gjuhës shqipe në Universitetin e Romës.”

Në qeverinë e kryesuar nga Shefqet Vërlaci (12 prill 1939 – 3 dhjetor 1941) është Ministër, Sekretar Shteti për arsimin. Duke qenë nën pushtimin italian, Ministrisë së Arsimit i hiqen kompetencat politik-bërëse. Në bazë të këtij riorganizimi, Ministria e Arsimit e Italisë dërgon, më 14.9.1940, pranë Ministrisë së Arsimit në Shqipëri, manualin e ri dhe të përditësuar të legjislacionit në arsim, botim i Ministrisë së Arsimit të Italisë, për institutet dhe shkollat e mesme, për kurset profesionale dhe ato të punës. Manuali ka afro 700 faqe dhe përpos legjislacionit, shoqërohet me artikuj të shumtë në fushën e edukimit, – ose është një lloj enciklopedie, sikundër thuhet në shkresën shqoëruese, ku jepen edhe mënyrat për blerjen e tij. Pra, pjesa më e madhe e qarkoreve vinin direkt nga Ministria e Arsimit e Italisë, qarkore që kjo ministri ua dërgonte “Seksioneve të arsimit të Mbretërisë”, pjesë e së cilës ishte edhe Shqipëria.

Më 5.11.1940 dhe 15.11.1940, Ministri, Ernest Koliqi, dërgon dy qarkore, ku në të parën, pasi thekson se “shteti ndodhet në luftë”, veçon disa nene të nevojshme për të gjithë të punësuarit në arsim, ndërsa në të dytën përpiqet të motivojë mësuesit për situatën në të cilën ndodhet vendi, përpos dëshirës për të ngritur frymën e atdhetarizmit dhe ngjallur atë të sakrificës. Po gjatë periudhës si Ministër, themelon e drejton, më 1940, revistën letraro-artistike “Shkëndija”, e përmuajshme, në Tiranë (revista botohet deri më 1943) dhe, më 1941, ndihmon në botimin e antologjisë së letërsisë shqipe, redaktuar nga Namik Resuli dhe Karl Gurakuqi. Njihen përpjekjet e Koliqit për shpëtimin e Norbert Jokl, albanologut të shquar austriak me origjinë hebreje nga duart e nazistëve, duke i ofruar punë në Shqipëri. Në përparësitë e Ministrit të Arsimit, Ernest Koliqi, është edhe mbledhja e folklorit nga mësuesit. Më 12 prill 1940 përurohet Instituti Shqiptar i Studimeve dhe me dekret të Mëkëmbësit Mbretëror, Ernest Koliqi është anëtar efektiv i tij.

Në nëntor 1942, me dorëheqjen e Terenc Toçit nga Kryetar i Këshillit Korporativ, emërohet Ernest Koliqi. Për Terenc Toçin, Koliqi është një nga eksponentët kryesorë kolaboracionistë me Italinë. Nga viti 1942-1943 është drejtor i Institutit Shqiptar të Studimeve (të sapoformuar), paraardhësja e Akademisë së Shkencave. Me kapitullimin e Musolinit, kthehet e jeton deri në fund të jetës në Itali. Merr drejtimin e katedrës së gjuhës shqipe pranë Universitetit La Sapienza të Romës, detyrë që e mban deri në fund të jetës. Gjatë periudhës 1957-1973 drejton në Romë revistën letrare e kulturore “Shêjzat”. Ernest Koliqi ndërroi jetë në Romë, më 1975.

Vepra e tij letrare gjatë periudhës së diktaturës u ndalua për shkak të veprimtarisë politike të autorit, sepse ishte ministër i arsimit në kohën e pushtimit italian gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Botime

  • 1929 Hija e maleve, novela, botuar dhe ribotuar disa herë.
  • 1932 Poetët e mëdhej t’Italis. Vëllimi i parë. Me parathënie nga At Gjergj Fishta. Autorë të zgjedhur për këtë vëllim janë: Dante, Petarca, Ariosto, Tasso. Tiranë: Shtypshkronja “Nikaj”.
  • 1933 Gjurmët e stinëve, Tiranë. Një përmbledhje me vjersha të shkruara gjatë mërgimit në Jugosllavi, ku në mënyrë filozofike e plot art derdh mallin përvëlues për Shkodrën dhe emocionet e stinëve të ndryshme.
  • 1935 Tregtar flamujsh, novela, Tiranë. Përmbledhje me tregime (16 tregime). Sipas Hamitit (2013:402), në këtë libër paraqitet jeta shkodrane me realitetin e vet të ashpër, duke zbuluar botën e fshehur të ambicieve të njerëzve, shpirtin e çelur, por edhe të mykur që përkundet në errësime të së kaluarës.

Nji ndiesi e errët, si nji neveri e paspjegueshme mbante Hilush Vilzën nga dugâja e Gaspër Tragaçit. Kështu fillon tregimi Tregtar flamujsh, duke i vënë ballëpërballë dy personazhet që i afron jeta e qytetit, kurse i largojnë idetë. I gjithë tregimi është një shtjellim i tonit që jep fraza e parë. Hilush Vilza është vetë autori, një vjershëtar, kurse Gaspëri është tregtar dhe i njohur i familjes. Mospëlqimi i tyre ndodhet jo në jetët e dy brezave, po në botëkuptimin. I pari fantazon të bukurën, i dyti ngjitet për realen, e pra që të dy domosdo jeta i shpie kah bisedat për Shqipërinë. Tregtari ngre teorinë se i lirë është ai që nuk ka nevojë për tjetrin, kurse poeti mendon se ushqimi shpirtëror është për të gjithë. Tregtari mendon se poezia nuk ka kuptim nëse nuk është e dobishme, për aq sa të shitet malli i tij.

  • 1935 Pesë maji Së bashku me Alessandro Manzoni. Shkodër: Shtypshkronja e Zojës s’Paperlyeme. 13 f.
  • 1936 Poetët e mëdhej t’Italis. Vëllimi i dytë, f. 241. Me parathënie nga Prof. Carlo Tagliavini, ordinarius i Glottologjis në Universitetin e Padovës, “me një paraqitje tepër të lavdëruarshme për Koliqin” (sipas Merxhani, revista “Përpjekja Shqiptare”, 1936, f. 276). Autorë Parini, Monti, Foscolo, Manzoni etj. Përkthyer nga Ernest Koliqi. Tiranë: Shtypshkronja “Nikaj”.
  • Pasqyrat e narçizit. Sipas Hamitit (cituar), janë shtatë poemtha në prozë, ose shtatë pasqyra: Ujët e pusit, Pasqyrë e vjetër shkodrane, Kroni i Bardhanjorvet, Prrue në Dukagjin, Një çuterr në Helveti, Vala e detit dhe Xhami i dritores sime. Në Bibliotekën Kombëtare gjendet një botim me redaktor e përgjegjës për botimin Hasan Lekaj, sipas atij të vitit 1963, nga Shejzat, Romë.

“Narçizi i mythologis, bir i lumit Çefiz, djalë me një pashi të pashoqe, u dashunue në fytyrën e vet qi ia qitte pasqyra e ujit. Kjo ndiesi e trentë e çoi në vetvrasje. Nga gjaku i tij bini lulja që sot thirret Narçiz. Ndër këto poemtha përdoret myti i Narçizit në kuptimin symbolik si kërkesë e fytyrës së shpirtit nëpër valët e jetës. Asht një lloj biografije poetike. Vëhet në spikamë orvatja qi vjershatari ban, nëpër rrethana të ndryshme të jetës, të shpirtit …” (Pjesë nga parathënia, cituar: Donika Dabishevci-Jetullahu. Universiteti i Tiranës, 2013:99 “Veçoritë e prozës poetike shqipe”).

  • Shkollë e jetë. Tekst i gjuhës shqipe, për klasat II, III dhe IV. Autorë E. Koliqi, K. Kanci & N. Paluca, botuar nga shtëpia botuese “Luarasi”.
  • 1940 Kushtrimi i Skanderbeut. Poemth dramatik. Tiranë: Shtypshkronja “Shkolla e Punës”, 7 f.
  • 1941 Pj. 1: Nga Buzuku tek arbëreshët e Greqisë: 1462-1878. Autor Namik Resuli, u kujdes Ernest Koliqi. Shtëpia Botuese Pakti: 2007. Rishtypje autentike sipas botimit të vitit 1941.
  • 1959 Kangjelat e Rilindjes.Romë: Shejzat.
  • 1960 Shija e bukës së mbrume. Roman.
  • 1963 Antologia della Lirica Albanese. Milano.
  • 1970 Symfonija e ShqipevetRomë: Instituto di Studi Albanesi.

Foto kryesore: Ernest Koliqi

Foto e dytë: Ernest Koliqi, foto që shoqëron artikullin me titull “Një vizatues me lapse ari”, botuar në Minerva, 15 shtator 1933, f. 10-1.

Foto e tretë: Faksimile e paraqitjes së veprës së Koliqit “Poetët e mëdhej t’Italis” në revistën “Përpjekja shqiptare”. Burimi: “Përpjekja shqiptare”, drejtor-pronar, Branko Merxhani. Tiranë, mars 1937.